Contenido
Introducción
Anónima o atribuida a Rasis, De aluminibus et salibus es una obra mayoritariamente descriptiva, pero también con elementos teóricos, en la línea del Liber de septuaginta y del Liber secretorum de Rasis, de quienes toma algún préstamo. Se conserva parcialmente en una versión árabe y más completa en dos versiones latinas, de redactados y elementos arabizantes diferentes, quizás dos traducciones.
La obra expone una selección de sustancias minerales comunes usadas en alquimia, características teóricas y algunas recetas de preparaciones y composiciones. El título más divulgado con el que fue conocida parece ser De aluminibus et salibus, que es solo una “ratio”, la primera tal vez, ya que también trata los espíritus y cuerpos. Otro título con el que fue conocido, quizás más divulgado, fue el genérico Lumen luminum.
Aunque hay un núcleo de temática común, existen variaciones en la transmisión que afectan al final.
Versión Garland.
(G)arlandius, Compendium alchimiae (1560), pp. 93-171.
Por su contenido puede considerarse un breve manual introductorio, que describe los materiales principales y sus preparaciones.

Título: Ioannis Garlandii angli philosophi doctissimi, de mineralibus liber.
(La división de capítulos presenta alguna anomalía.)
- Cap. 1-5. Espíritus: arsénico, azufre, mercurio. (La sal amoniacal está descrita entre las sales). Inc. Ratio in animalibus et spiritibus mineralibus.
- Cap. 5-15. Metales.
- Cap. 5. Naturaleza: Scias quod corpora mineralia sunt quaedam spisissima.
- Operaciones: Eorum condimento est quatuor modis (calcinación, encerado, disolución, coagulación).
- Cap. 5. Naturaleza: Scias quod corpora mineralia sunt quaedam spisissima.
- Cap. 6-15. Descripción y preparaciones: oro plata, hierro, cobre, estaño, plomo.
- Cap. 15 [bis]-24. Minerales
- Cap. 15 [bis]-19. Vidrio y coloraciones (rojo, pálido, azul, verde), talco, marcasitas.
- Cap. 20-24. Atramentos. Alumbres. Sales (en general, álcali, atíncar, sal amoniacal).
(K)assel 2º ms chem 13 (s. 15-16), 16r-23r.

- 16r. [Cap. 20-24] Atramentos. Alumbres. Sales.
- Rubr: Incipit liber de aluminibus, atramentis et salibus.
- Inc: Ratio aluminum et salium que sunt necessaria in hoc opere. Et hec est ratio atramenti. Scias quod atramenta sunt multorum generum.
- [Cap. 1-5] Espíritus.
- [Cap. 6-15]. Metales. En las preparaciones hay recetas añadidas.
- 19r Rubr: Incipit liber Iebri.
- Inc: Dixit Ieber cuius deus misereatur, dixit inquam quod exaltacio talis est in spiritibus qualis est exaltacio corporibus et nominabimus postea famam solucionis et.
- Rubr: Racio in corporibus mineralibus.
- Inc: Scias quod corpora mineralia sunt quidam spissi fumi.
- [Cap. 15 bis-24]. Minerales.
- Añadidos:
- 23r. Rubr: De diversis operibus philosophorum in corporibus et spiritibus.
- Inc: Flores ethimologicorum sapientum quibus librum meum sigillaui. 23v. Rubr: Incipit liber de aquis calidis et acutis que recipiuntur in condimento. Inc: Capitulum aquarum acutarum que recipiuntur in condimento de lichsic. Accipe de sepa porcina que uocatur arabice auntzol.
- 24r. Miscelánea de recetas.
- 26v. Final sin explicit.
Versión S(teele).
(S) Edición de R. Steele, Practical chemistry in the twelfth century. Rasis de aluminibus et salibus, en Isis, 12 (1929), pp. 10-46. Está basada en dos manuscritos:
1- (F) Paris BNF lat 6514 (s. 14), 125r-125v. Incompleto por pérdida del final.

- Minerales: atramentos, alumbres sales
- Rubr: Incipit liber Rasis de aluminibus et salibus que in hac arte sunt necessaria.
- Inc: Scias quod atramenta sunt genera multa et eius minere invente sunt.
- Espíritus: arsénico.
2- (L)ondon BL ms Arundel 164 (s. 15).
- Espíritus (cont.).
- Metales. Falta la introducción (en cap. 5).
- Expl: Ergo occulta ipsum et age cum eo et prosperabis. Explicit secretum philosophie secretissimum.
(P)alermo 4QqA10 (s. 14), 246r-256v
- Atramentos. Alumbres. Sales.
- Rubr: Sermo de aluminibus et salibus que in hac arte necessaria sunt.
- Rubr: Sermo de atramentis. Inc: Scias quod atramenti sunt genera multa.
- Espíritus. Metales. Minerales. Añadidos:
- 255r. Rubr: Distinciones secretorum sapientum in quibus sigillabo librum meum cum dei fiducia. [ = Jena Elq20, 18r: Flores ethymoleyarum].
- 255v. Rubr: Rememoratio aquarum acutarum que ingrediuntur in regimine elixir. Inc: Accipe de cepa porci
etsque est squilla [1]. - 256v. Expl: Explicit liber deo gratias.
(J)ena El.q. 20 (s. 14), 29r-41v. Texto descuidado.

- 29r Atramentos, alumbres, sales.
- Rubr: Incipit liber lumen luminum.
- Inc: Atramentorum genera sunt multa.
- Espíritus. Metales. Minerales. Añadidos:
- 41r. Aguas. Inc: Aqua
similitersalis armoniaci ita fit. Coquantur oua usque sint bene dura. - 41v. Expl: Explicit liber lumen luminum.
(B)ologna ms 830 (s. 15), 23r-36v. Omite partes de algunas secciones.
- Atramentos. Alumbres. Sales (incompleta).
- Rubr: Sermo de aluminibus et salibus et attramentis et aliis que in hac arte necessaria existunt ad complementum elixir.
- Rubr: Et primo de attramento. Inc: Scias quod attramentorum genera sunt multa.
- Espíritus (Incompleto). Metales (Incompleto). Minerales. Añadidos:
- 29v. Rubr marg: Distinciones secretorum sapientum. [= Flores etymologiarum.] Inc: Inquit Heremes: Aqua permanens coagulat argentum vium.
- 30r. Aguas: 8-9. Rubr: [8] Modus aque lactis virginis.
- Inc: Submerge merdasengi, hoc est litargiri.
- [9] Rubr: Modus aquae plumbi. Inc: Accipe de limatura eius.
- 30v. Miscelánea de recetas. Algunas coinciden con las de Kassel.
Extractos en Vincentius. Siguen generalmente la versión S[2]. Citas confrontadas por S. Moureau, Les sources alquimiques de Vincent de Beauvais, en Spicae, Cahiers de l’Atelier (2012), 5-118 (aquí: 65-73).
El texto usado por S. Moureau es el de Oxford Digby 119 (s. 14), 167v-175r, según la transcipción de C. J. Arbuthnott, Pseudo-Razi De aluminibus et salibus : a Critical Edition and Translation of the Latin Translation with Notes on the Chemical Procedures (London: unpublished Ph.D. Thesis, 2002). Nuestro conocimiento de esta versión se limita a las citas de Moureau, según las cuales es un texto muy cercano a Palermo. El título en este manuscrito, de una mano posterior al texto, es Liber rationum super corpora, spiritus, sales et atramenta.
Extractos refundidos.
- R1. En: I. Lacinius, Pretiosa margarita (1546). Collectanea. pp. 167r-179v.
- Inc: Brevia excerpta ex libro Luminis luminum Rhasis. Quia radix scientiae quae dicitur alchimia in solutione
- Abarca los tres grupos comunes de sustancias. El orden de los metales es diferente e incluye algunas recetas y comentarios que no se encuentran en la versión común.
- R2-3. En: J. W. Brown, The life and legend of Michael Scott (1897), App. 3. Firenze Ricc 119 (c. 1400) (antigua signatura: L.III.13). Dos versiones.
- R2. 35v. Título: Incipit liber luminis luminum translatus a magistro Michahele Scotto philosopho.
- Incipit: Cum rimarer et inquirerem secreta nature ex libris.
- R3. 195v. Título: Liber Dedali philosophi.
- Incipit: De natura salium et quot sunt. Sales autem sunt diversarum specierum.
- Est enim sal commune.
- R2. 35v. Título: Incipit liber luminis luminum translatus a magistro Michahele Scotto philosopho.
- R4. London WL ms 517 (s. 15), 84r-89v. Contiene espíritus, metales y vidrio.
- 84r. Tit: De spiritibus in libro luminum.
- Inc: Spiritus solis sunt corporibus vel potius infiguntur nec alia penetrant.
- R5. Cambr TC O.8.25, 75v-81r (mano del siglo 16). Refundición de la sección de sales, alumbres y atramentos.
- 75v: Tit: Incipit primus liber salium et alluminum Rasis.
- Inc: Salium autem sunt genera multa.
- R6. München Clm 25113 (s. 16), 10r-28r; 32r-35v. Contiene metales y espíritus.
- 10r. Rubr: Liber Aristotelis de Alchimia qui dicitur de Septuaginta praeceptis. Inc: In nomine Domini. Amen. Scias quod corpora mineralia sunt vapores terre qui inspissantur.
- 32r. Rubr: Arsenicus.
- Inc: Est anima et mineralis natura calidus et humidus et est de duobus modis. 35v. Expl: Et argentum vivum occidentale est illud quod praetulit se auro.
Edición.
| Versión G: K(assel). | Versión S: P(alermo). |
| [16r] Incipit liber de aluminibus, atramentis et salibus. | |
| [Cap. 20.] Ratio aluminum et salium que sunt necessaria in hoc opere. | [Steele 1.] [246r] Sermo de aluminibus et salibus que in hac arte necessaria existunt. |
| Et hec est ratio atramenti. Scias quod atramenta sunt multorum generum et eorum minere sunt inuente. Hec sunt aqua et tinctura quam coagulauit sicitas terre. Et est in sua natura calidum et siccum. Et vnum suorum generum est calcatar, sorin, et calcadis et caluant [3]. Et melius eorum est contra nos in insula Hyspanie quod adducitur de Glebia insula. | Sermo de atramentis. Scias quod atramenti sunt genera multa et eius minere inuente [multe B] sunt. Et ipsum quidem est aqua et tinctura [mixtura J] quam terre siccitas coagulauit. Et est in sui natura calidum et siccum. Et ex eius quidem generibus [generacionibus J] sunt alcocotar, et assurin, et calcadis et calcantum. Et melius eorum apud nos in Ispania est quod asportatur de Lebla [bella J]. |
| Et hec atramenta denigrant corpora et addunt rubeo rubedinem et denigrant albedinem. | Ipsum quidem denigrat corpora et augmentat rubeum rubedinem et denigrat album. |
| Et subtilius eorum est calcatar et grossius est surin. | Et ex eis subtilius est alcocotar et eorum grossius est assurin. |
| Ed dixit Ieber filius Haien in suo libro in quo tractat De rebus spoliatis: Scias quod atramentum est quedam origo originum operis. Et hec origo est multum exaltata. Et suum condimentum est cum aloachaph etc., quia atramentum dure penetrationis est et illud alocaph facit atramentum penetrantem. Et dixit quod in atramentis habentur subtiles sulphures, colorant et illuminant et fortassis tingunt. Et tu proba ne dubites, idcirco aperi cor tuum et proba quia dixi fortassis. | Inquid Geber filius Haien in libro Denudatorum: Scies quod atramentum est unum ex angulis artificialibus nobilis quantitatis. Et regimen ipsius est cum aquila, quoniam atramentum est longinque submersionis, sed ipsa submergit ipsum. Et inquid [alius add B]: In atramentis sunt sulfura subtilia que subleuantur et colorantur et forsitan tingunt. Sed tibi ergo inest quoniam est de eo forsitan ambiguitas: non enim uoluitur super experienciam nisi promptualitas [portualitas J]. |
| Et vna suarum proprietatibus est quod ipsum atramentum retinet omne ens fugitiuum [effugitivum G] ne fugiat. Scias hoc. | Et ex proprietatibus quidem eius est quia retinet omnem fugitiuum a fuga. Scias ergo illud. |
| Et in fama qualitatis sue operationis [opinionis G] est quod assumas ex eo quantum uolueris et pone in uase et repone per unam noctem in furno calido. Tunc ipsum atramentum exibit rubeum rubedinis ualde intense. Tunc facias eum cooperiri aqua clara dulci in quadruplo et dimittas donec resoluatur et defecabitur. Tunc cola ipsum et repone donec opus inde habeas. | [Steele 2.] Modus autem utendi ipso est ut sumas de eo quantum uis et pone ipsum in uase [uitreato add B] et fac ipsum manere in furno panis per noctem [uel in igne 3 horis add B]. Exibit enim rubeum uehementis rubedinis. Submerge ergo ipsum in quadruplo sui de aqua dulci et dimitte ipsum donec soluatur in ipsa et resideat fex eius. Cola ergo ipsum et repone ipsum ad horam necessitatis. |
| [Cap. 21.] De aluminibus. Ratio aluminum. Alumen est quoddam vnguentum [pinguedo al] quod coagulauit siccitas terre et eius minere sunt multe. Et dixit filius Iuliul [Inthuelis G] Cordubensis quod alumen habet mineras contra meridiem in territorio Cordube in quodam loco qui uocatur Agnamaraim [Agnamarasin G]. | [Steele 3.] Sermo in alumine. Alumen est oleum quod congelauit siccitas terre. Et eius minere sunt multe. Et dixit filius Gilgil Cordubensis quod ei erat minera a septemtrione Cordube [ueteris add B] in loco qui dicitur Neherin [Neerim S], ex circuitu Cordube ueteris. |
| Et natura eius est calida et humida, et dixerunt calida et sicca[4]. | Et est in natura sui calidum et humidum et dicitur calidum et siccum. |
| Et hoc est retentor omni volatili et mundator corporibus. Et mundat corpora mundatione formosa et et facit corpora splendida et addit in eorum tinctura. Sed album denigrat donec denegat colorem sue nature; postea non mutatur. Et album mutat in rubeum. | Et ipsum quidem est retinens omne uolatile. Et mundificat corpora mundificatione bona et decorat ea et augmentat tincturam eorum. Veruntamen denigrat album donec |
| Et ipsum duplator vnius et triplat duo et quadruplat tria. | Et est compar unius, et tertium duorum et quartum quatuor. |
| Et dixerunt quod alumen est nobilius omnibus lapidibus quia frigidum est propter acciditatem [acuitatem G] suam. | Et dicunt quidam: Alumen est nobilius lapidum quoniam est frigidum propter suam acetositatem. |
| Et ipsum conuenientius omnibus rebus ad condiendum arsenicum, id est auripigmentum, et sulphur et conuenientius est hiis. | Et est magis configuratum rerum ad regimen arsenici et sulfuris et conuenientius ei. |
| Et qualitas sue operationis est quod assumat alumen aliamen, quod est album, et lanosum et purum [et lava eum et purifica G], et molat bene, et ponat in olla vitreata et ponat [add G] super illud in quadruplo de vrina puerorum, postquam cocta fuerit et quieueri. Et fac bulire cum alumine leni igne et misce cum ligno bene, et postea dimitte donec defecetur et cola diligenter. Et absconde usque ad horam qua opus fuerit. | [Steele 4.] Et modus quidem utendi eo est quod accipias de allumine iameni albo, lanoso, puro, et teras ipsum optime et prohicias ipsum in ollam uitreatam et effundas super ipsum quadruplum sui de urinis puerorum, post decoctionem earum et ipsarum antiquatione. Ergo bulli eam cum allumine super ignem lenem et moue ipsam cum ligno motione bona et dimitte ipsam donec resideat fex eius. Cola ergo ipsam cum facilitate et repone ipsam. |
| [Cap. 22.] [A76] De salibus. Ratio salis. Scias quod sales sunt multi et nobilior est ille qui dicitur sal gemma, postea sal panis et postea sal Indie et ille est rubeus, et postea sal nabatheus et postea sal |
[Steele 5.] Sermo de sale. Scias quod sales multi sunt, sed nobilius ipsorum est [a loco add B] andarani, deinde sal panis et sal indus, qui est rubeus, et sal nabati et sal calcis, deinde sal amarus. Et iste sal amarus est in Ispania in terra Sancte Lene[5] et in loco qui dicitur Belengi. |
| Et eius natura est calida et sicca. Et est aqua quam siccauit ignis. | Cuius quidem natura est calida et sicca. Et est aqua quam congelauit siccitas ignis. |
| Et de eius proprietatibus quod soluit argentum fortitudine ignis et addit in eiusdem argenti albedinem. Et mutat eum a corporalitate in spiritualitatem. Et sic agit cum auro et addidit rubedinem et lauat corpora ab inquinatione et finit eius spurcitias. Et cum eo |
Et ex proprietatibus eius est quia liquefacit argentum uehementia ignis et addit in ipso albedinem. Et conuertit ipsum a corporeitate ad spiritualitatem. Et similiter facit de auro et augmentat ipsum rubedine. Et abluit corpora ex sorde et corrodit sorditiem eorum. Et cum eo calcinantur corpora et non cum alio. |
| Et ideo [wegen seiner Weisse Ruska] uocauerunt eum sapientes argentum populi: et ideo quod omnes gentes eo indigent, et vtuntur eo omnibus rebus, et condimentis tocius seculi et cum eo meliorantur omnes creature. Et deum multum laudauit eum in Hystoria[6]. Et cum studueris in eo tunc inuenies eius altitudinem. | Et propter illud uocauerunt ipsum sapientes argentum communitatis: propter albedinem suam, et quoniam homines omnes indigent ipso, et utuntur [249v] eo in omnibus rebus et cum eo rectificatur creatura. Et deus excelsus non laudauit creaturam in Lege sicut est laus eius in sale. Cum ergo cogitaueris in ipso scies bonitatem eius. |
| Et inueniunt salem in omnibus cineribus uegetabilium et in calcibus lapidis et in ossibus animalium et in omnibus rebus in quibus potest inueniri. | Et sal quidem inuenitur in omnibus cineribus plantarum, et calcibus lapidibus, et ossibus animalium et in omnibus rebus inuenitur. |
| Totum absconditum eius est in eius cognitione, et solutione et coagulatione: et qui hoc nouit iam salem absconditum prouidit. Et ille scilicet sal est |
Ergo secretum totum est in sale. Qui ergo scit salem et scit solutionem eius et ipsius coagulationis, tunc iam |
| Sal albificat corpora et mundat ea et soluit ea, et coagulat spiritus et retinet eos et defendit eos ab igne ne comburentur. | Et ipse quidem dealbat corpora et mundificat ea, et ipse resoluit ea, et congelat spiritus et retinet ea, et prohibet ab eis adhustionem ignis. |
| Et pone mentem tuam in sale et non studeas nisi in eo. Et nonne uides quod [16v] omnes sapientes circa complementum [add G] diuertunt ad salem ammoniacum [om G] et nominant eum multum nec alium uolunt tractare nisi de sale condito, quia de ipso venit sal ammoniacum [om G] magnum fixum nec ignis refugitum? | Pone ergo mentem tuam in sale, et prepara ipsum et non cogites nisi in ipso. An non uides eos omnes apud complementum redire ad salem armoniacum et dicere ipsum multotiens? Et ipsi [philosophi add B] non uolunt nisi salem post preparationem ipsius. Prouenit enim ex eo sal amoniacus nobilis, fixus nec fugiens ignem. |
| Et dixit Corsimos [Ormos G] filio suo: O fili, quando tu intelliges elsabon sapientum, adipisceris desiderium tuum et habebis illud bonum maximum quo homo indiget. Et illud est ualde durum insipienti et stolido et ualde breue inde scienti [facientes G]. | Hermes quidem dixit filio suo: O fili, quando sciueris saponem [saporem S] sapientum consequeris concupiscentiam et euades cum parte [arte B] meliore. Et ipse quidem est difficilis super illum qui ipsum ignorat, paruus super illum qui scit illum. |
| Et dixit huius operis compositor, cuius deus misereatur, et dixit compositor quod defectus huius operis inquisitoris non fuit nisi quia nesciuit condimentum quod abscondiderunt sapientes et etiam in libris suis deleuerunt, nec manifeste illud docuerunt. Et ego iuro per nomen dei cuncta scientis, quod qui ignorauerit salis absconditum et nichil adeptus est rei illius quam erat adepturus, quia qui ignorauit salis absconditi est quasi qui wlt sagittas mittere absque corda. | Inquid compilator: Non perit querens hanc proprietatem nisi ignorantia eius quod occultauerunt sapientes et de quo euacuauerunt omnes libros et non explanauerunt ipsum. Et ego quidem iuro per deum sine quo non est deus, qui est sciens absens et presens: Vir qui ignorat secretum salis non comprehendit parum neque multum ex eo quod conceditur ei comedere, quoniam quando ignorat secretum eius est sicut uir qui sagittat cum arcu sine corda. |
| [A77] Quomodo debes preparare salem. Modus sui operis est ut assumant ex eo aliquam partem et eum diligenter molant et ponant in olla et cooperiant coopertorio et ponant in furno in quo panis coquitur itaque iaceat per 1 noctem uel per 1 diem et postea resoluatur eum in aqua dulci pura in duplo. Et postea coagulabitur et dealbabitur quasi nix. Tunc abscondes et non operaberis ex eo nisi cum soluta fuerit, et si feceris nullam in die utilitatem consequeris nisi solutus fuerit. | [Steele 6.] Modus autem utendi ipso est ut accipias de eo partem et teras ipsum optime ultimo et ponas ipsum in ollam et opinllas ipsam cum opinlatione et pone ipsum in furno panis nocte aut die. Deinde solue ipsum in duplo ipsius de aqua dulci. Deinde coagula ipsum et ueniet sicut nix. Repone ergo ipsum et non utaris eo nisi soluto, quoniam si non, non proficies eo. |
| [A78] [Cap. 23.] De sale alkali. Ratio salis qui dicitur alkali et est sausa. Scias quod sal alkali [et est -: om G] est melior salibus et formosior et conuenientior ad miscendum cum sale masse, quia eum coagulat et eum reddit fixum et stabilem. Et ideo imposuerunt ei hoc nomen, scilicet, dominum lapidum et fixorem, quia res fixas reddit. | [Steele 7.] Sermo de sale alkali. [7]Scias quod sal alcali est melius salium et melioris esse et magis conueniens quam ipsa commixtione salis masse: ipsum enim coagulat illud et propter illud nominant ipsum auctores |
| Et ideo est fortior omnibus salis, quia fit de uegetabilibus, scilicet herbis, et uegetabile duas habet uires, scilicet, vim minere et vim vegetabilitatis [vegeitatis et oleitatis G]. Et quia sal qui fit de animali superat eum vi tertia, quia retinet vim minere et vim uegetabilitatis et animalitatis [et quia sal -: om G], quia he uires iunguntur ei tamen in animali. | Et non est factum nobilius salium in uirtute, nisi quoniam est plantalis. Plante namque sunt due uirtutes, uirtus mineralis et uirtus plante. Sal uero animalis superfluit ei in uirtute tertia, cum uirtute minere et uirtute plante, cum sint aggregate in ipso ad uirtutem sui ipsius. |
| Et tu appone mentem tuam ad salem alkali et ad lapides albos qui uocantur uulgo ginges albe, quoniam predictus sal clarificat illas ginges et mutat in album uitrum: et alii sales non habent talem proprietatem. | Attende ergo proprietatem salis alkali cum lapide fluminis albo et qualiter colat [coagulat B] ipsum et facit ipsum redire uitrum album. Et non est ex salibus huius proprietatis. |
| Et iuro per uitam meam quod probaui salem alkali et posuimus super ignem et cito resoluitur et multo citius omnibus salibus quod vidimus, quia sal alkali habet in se quandam deaumtionem [demonstrationem G] albam non adurentem. Ergo iste sal nobis sufficit relictis aliis. | Et per uitam meam ego iam expertus sum salem alkali super ignem et uidi ipsum uelocius liquefieri quam sales omnes multum, quoniam in sale alkali est unctuositas alba non adusta. Excusamur ergo per hunc salem ab alio. |
| Et eius natura est caliditas et humiditas, quia ipse est quoddam vnguentum quod coagulauit siccitas ignis. Et dixerunt quod sua natura est calida et sicca. | Cuius quidem natura est caliditas et humiditas, quoniam est oleum quod coagulauit ignis siccitas. Et dicitur quod natura eius est calida et sicca. |
| Et est fixum in igne et vincit omnem uolantem qui est ex mineriis, sicut argentum viuum, et ut est sulphur et arsenicum, id est auripigmentum, et coagulat talia et retinet in igne, et resoluit omnia corpora. | Et est fixus in igne, uincens[8] omne uolatile ex mineralibus sicut argentum uiuum et sulphur, et arsenicum, et coagulat ea et retinet ea in igne. Et resoluit corpora omnia. |
| Ergo tibi sufficiat hic sal et esto contentus eo relictis aliis: sicut uitrum est quod |
Excusaris ergo ergo per ipsum ab aliis sicut excusatur uitrearius per ipsum ab aliis, quoniam cum ipso calcinat lapidem albumfluminis et cum ipso soluit [250r] ipsum et liquefacit eum. |
| Et ita absque dubio erit eius operatio in corporibus et in spiritibus. Ergo habe spem quod in eo habetur sapientia quam primi sapientes excogitati sunt. Et hec excogitatio fuit mirabile absconditum et opus maximum. | Similiter ergo absque dubio est operatio eius in corporibus et spiritibus. Innitaris [FB | in metallis S] ergo super ipsum: in ipso enim occultatur scientia eius quod preparauerunt primi. Sunt enim ex eo secreta mirabilia et operationes nobiles. |
| Nunc ego iuro tibi per nomen dei quod iam retexi tibi absconditam occultationem. | Iam ego per deum detexi tibi secretum occultatum. |
| [A79] Quomodo preparatur sal alkali. Et sue operationis fama est quod sumas de alumine (ita nominat auctoris et philosophi alkali) deloxfor[10] [ita -: doloxofoa G] aliquam partem et molas diligenter et pone in ollam vitreata et pones libre vnicuique eiusdem aluminis 6 libras aque pure et dulcis, et coques super ignem donec aqua redigatur ad quintam partem. Et dimittes donec defecetur et assumat suam claritatem et abicies feces. Et postea repones in uitreata uel in olla ciprea [cupri G] et bulliat leniter et bene suauiter donec coaguletur et clarificetur ad modum cristalli, quod erit sal nobile. Et custodi bene et gaude cum eo. | [Steele 8.] Et modus quidem utendi eo est ut sumas de |
| [A80] Quomodo fit atingar de salibus. |
[Steele 9.] Ars[11] atincar ipsius. Accipe de eo[12] partem et solue ipsum in duplo ipsius de aqua casei postquam antiquatur [aliquatur J] aliquot diebus. Et accipe de sale panis equales et solue ipsum in duplo ipsius de aqua dulci in qua iam dissolute sint uncie due de melle apum. Deinde congrega duas aquas et decoque illus super ignem lentum paulatim, donec coaguletur simile saphiro. Et repone ipsum et occulta ipsum: est enim ex utilitiatibus nobilibus. |
| Tunc cum uolueris resoluere aliquod corpus [17r] accipe illud, et si illud corpus quod resoluere desideras fuerit puluerisatum uel |
Cum ergo uolueris liquefacere corpus aut lapidem, tunc si fuerit corpus sume ipsum preparatum aut calcinatum aut limatum [P | lavatum S], et si fuerit lapis tunc tritum puluerizatum, tere ergo ipsum ultime et pone ipsum in buticatim[14] vitreatum argillatum. Et suffla super ipsum in igne donec liquefiat sicut adeps. |
| Tunc absconde hoc sal nobile . Et lauda deum qui hoc tibi concessit, quia cum hoc coagulatur viuum argentum. Et exaltat uel leuat corpora et soluit ea. Et etiam coagulat et retinet omne fugitiuum et omnem uolantem. Et cum eo |
Occulta ergo hunc salem nobilem: est enim mirabilis. Et lauda deum super illud quod dedit tibi. Sal enim iste coagulat |
| [A81] [Cap. 24.] De sale armoniaco quod est melius et nobilius omnibus salibus. Ratio in sale armoniaco. Scias quod armoniacum est multo melius et nobilius omnibus salibus in condimento, quia ipsum soluit argentum viuum et mutat eum in aquam currentem quando exaltatur cum eo et posuerunt eum soluendum in loco humido. | Sermo de sale armoniaco. Scias quod sal armoniacum est melius salium et ipsorum nobilius in regimine. Soluit enim argentum uiuum et facit ipsum redire ad hoc ut sit aqua currens quando sublimatur cum eo et intromittitur ad solutionem in loco rorido. |
| Et est unguentum quod coagulauit siccitas ignis. Et eius natura est calida et sicca et subtilis et penetratiua a parte in partem. | Et ipse quidem est oleum quod coagulauit siccitas ignis. Et natura eius est calida et sicca, subtilis, profundans et penetrans. |
| Et est spiritus uolans et adiutor ad elyesir et nisi esset per eum non compleretur ylysir nec solueretur vnum cum alio. Et in eo occultatum est omne absconditum. Et ipse est intrans et exiens, et incerator omnibus corporibus, et siccator ingrediens fundamentorum corporum, et soluit corpora. | Et est spiritus uolans adiuuans alalesir, et si ipse non esset non compleretur hec syr neque exsolueretur neque ingrederetur. Et in ipse occultatur secretum. Et est egrediens, prosilens, incerans omnia corpora. Et extrahit nigredinem ex profundo eorum et resoluit ea. |
| Et ipsum est lapis[15] generans et postea subtrahit se, sed signum tamen remanet generationis [et postea -: om G] donec mundus stabit. | Et est lapis qui generat et perit, et remanet uestigium generationis dum remanet seculum. |
| Et in eo est occultum maximum |
Et in ipso sunt secreta multa quando resoluis ipsum et resoluis salem panis et permisces utraque et coagulas ea donec perueniant sicut glacies, cum iam sunt mixti liquefacti simul et remaneat cum eo et retineat unusquisque eorum comparem suum et figantur in igne et non fumigent quando uruntur. Quando ergo facti sunt res una, tunc ciba ex ea omne corpus quod uis soluere: liquefacit enim ipsum et soluit ipsum, auxilio dei, precipue ferrum. |
| Et scias quod cuicumque rei conuenit, laudat eam et bene de ea loquitur. | Et scias quod omnis cui conuenit aliquid in regimine suo, laudat ipsum et extollit super [247v] ipsum. |
| Et radix salis armoniaci est de stercoribus et de humiditatibus animalium et maxime concreatur in loco illo ubi sit ignis, in balneo, et in fundo caldarie et in illos meatus per quos ignis mittitur sub caldariis. Et postea complet suum opus cum exaltatione. | Et radix quidem salis armoniaci est ex stercoribus et humiditatibus animalium quod generatur in loco ubi incenditur ignis balneorum, in concauitate uasis et in callibus [calibus F | talibus S]. Deinde rectificant eum auctores artis cum sublimatione. |
| Et ideo fecit se dominum maximum super omnes sales, quia in aliis salibus non habetur talis spiritus ut in hoc et est in mutatione tercia. | Qua propter fit dominus salium et sublimor est eorum, cum non sit in eis spiritus alius, et quoniam in alteratione est tertium. |
| [A82] Et fama operationis sue est quod soluatur in olla vitreata in aqua uel in uase vitreo aut supponatur eidem tria folia apii uel bleta. Et melius est quod cum [tibi G] exaltetur, si uolueris cum eo operari in duobus plumbis aut in ere aut in ferro, et si operaberis cum eo in auro uel argento, exalta eum 7 vicibus et tunc erit valde bonum. | [Steele 10.] Et modus utendi ipso est ut soluatur in intestino in uase cum aqua et coletur, aut in uitriata aut substernantur ei folia apii aut folia sicle [uel blete add S]. Et melius est ut sublimetur ter si uolueris conuertere[16] ipsum in duobus plumbis et ere et ferro. Et si conuerteris ipsum in auro et argento, tunc sublima ipsum septies: est enim finis. |
| [A83] Et fama sue operationis est quod sumas de sale armoniaco aliquam partem et mole cum tanta quantitate salis et exalta in aluthel, id est in galea rosarum, et exalta cum eodem sale ter uel 7 vicibus et renoua salem vnicuique exaltationi. Et inuenies eum quasi niuem in coopertorio aluthel, si deus uoluerit. | Et modus illius ut sumas de sale armoniaco partem et tere ipsum cum equalis pondere sui de sale et sublima ipsum in alluthel a sale ter aut septies. Et renouetur sal ei in omni uice. inuenies factum ipsum similem niui in scuto aluthel. |
| Ratio in animalibus et spiritibus mineralibus. | Sermo in animalibus et spiritibus mineralibus. |
| [A1] [Cap. 1.] De duobus arsenicis. Et arsenicum est anima[17] et est mineralis, cuius natura est caliditas et humiditas; et duorum colorum, scilicet, rubei et pallidi. Et arsenicum quod probamus est pallidum et foliatum, et hoc arsenicum est fortius omnibus aliis nec adeo combustiuum omnium corporum. | [Steele 11.] Et primo in arsenico. Arsenicum quidem est anima et est minerale. Et natura eius est caliditas et humiditas. Et est secundum duos modos: rubeum et citrinum. Et illud quod ego expertus fui est citrinum et illud quod est laminosum, cum in utrisque non sit fortius eo nec uehementius eo adurat omnia corpora. |
| Et arsenicum est persimile sulphuri in multis operibus et subtilitatibus sulphuris et in uelocitate solucionis et in patientia ignis. Et pallidus est ignis patientius rubeo et pallidum tingit melius et eius posteritates meliores. | Et arsenicum quidem est simile sulphuri in multis operationibus et in subtilitate et uelocitate liquefactionis et paruitate expectationis super ignem. Citrinum uero magis est expectans super ignem quam rubeum et citrinum est copiosiris tinture et laudabilioris successionis. |
| Et de eius proprietatibus accidit quod aliud albificat, sed non se ipsum, quando exaltatur, et denigrat quando non exaltatur, et comburit dum viuit. Et quidquid ex arsenico uolunt est ut dealbet et auferat suam vnctionem [vinitionem G] et quod ab eo remoueamus suam comburationem. | Et de proprietatibus eius est quod quia albificat alium quando sublimatur et denigrat quando non sublimatur et adurit dum permanet uiuum. Quod autem uolitur de arsenico est eius albificatio et deletio oleaginositatis eius et remotio adhustionis ipsius. |
| Et dixit Ieber filius Haien, quod deus sibi auxilietur spoliationibus, dixit inquam: “Quando arsenicum decoqueris in oleo amaro amigdalorum uel in alio oleo, erit valde bonum.” | Dixit autem Geber filius Aien in Denudatis [in libro denudatorum S | Enthüllungen Ruska] quod ipsum quando decoquitur cum oleo de amigdalis amaris et alio, uenit ultimum. |
| Et dixerunt alii quod acetum meliorat cum [eum G] melioratione incorruptibili. Et hec duo arsenica sunt si scientia [scientiae G] acetum in completione sue operationis. Et ipsum acetum, per meum caput adiuro, demonstrat in arsenicis mira opera. Et intellige hec. | Et existimauit secta quod acetum rectificat ex eo rectificatione post quam non est corruptio, et quod ipsum sitit [scit S] ipsum in iudicio sui complementi. Et ipsum per uitam meam facit apparere de eo mirabilia ex operationibus. Intellige ergo illud. |
| Et dixerunt alii quod ipsum arsenicum est lapis gentium vilis precii et repudiatus et deiectus per fora et per stercora et per balnea, quia est radix calcis [causa add G] condite cum qua depilantur mulieres. | Et extimat secta quod est lapis quorundam abiectus, proiectus in foribus et stercoribus et balneis, quoniam est radix nore [F | noce S]. |
| Tenet etiam viuum argentum et commiscetur ei quando fuerit cum eo frater suus. | Et ipsum quidem ligat argentum uiuum in corpore et complet ipsum quando cum eo est frater [add B]. |
| Dixit Hyalich [Lialich G] [17v] filius Yasich quod “In viuo argento habetur quodam occultum quod non habetur in aliis generibus minerarum. Et in mineris habentur corpora que ei parantur uel compaginantur. Et ipsum fatigat sapientes et pigritare facit”. | Inquid Halidh filius Iecid: “In argento uiuo est secretum, non in aliis. Et sunt ei in |
| Et eius condimentum est tribus modis: exaltatio, lauatio et pausatio donec dealbetur. | Et ipsius quidem regimen est secundum tres modos: sublimatio, et ablutio et descensio donec albificetur. [B om Steele 12-18] |
| Et fama sue exaltationis est quod assumant de eo aliquam partem quam molant, et resolue in vno budelo [perduello G] sicut scis. Et tunc permuta de uase in vas ut bene decoletur et imbibe eum arsenico puluerizato cum [pauca add G] molatione et assatione, donec in eo penitus introierit. Et postea pone in embula[19] [olla G] uitreata et tege cum alia ore ad os et tunc linias diligenter compaginationem orium ollarum argilla mollificata abulensi [alleuersi G] in qua pili conuoluti sint. Et postea pone super ignem horis 10, tribus primis igne leni, 7 reliquis igne acri. Et cum post hanc decoctionem infrigidatum fuerit, tunc id quod exaltatum fuerit colligas cum spongia. Et si tibi de eius albedine placuerit, bene erit. Sin autem, reponas sub ignem et coquas donec ad libitum tuum fiat. Et sic facias ter et non pluries, et singulis vicibus mutabis salem solutum. Et tunc erit talis qualis est camphora. | [Steele 12.] Modus sublimationis eius quidem est ut accipias de eo partem et teras ipsum et soluas ipsum in uiscere sicut scis. Deinde cola ipsum et imbibe ipsum arsenicum tritum cum contritione et asssatione, donec perueniat in uentre eius. Deinde pone utrumque in teratio uitreato et suppone ei aliud [aliuel F | alutel S] et stringe ex coniunctione cum adherentia decenter facta et luto capillorum. Et pone illud in loco ubi accenditur ignis et accende ignem sub eo decem horis, tribus cum igne leni et septem cum igne forti. Cum enim infrigidatur, agrega quod sublimatum est ex eo cum lana. Si uero non placet [patet S] tibi albedo eius, tunc itera super ipsum donec placeat [pateat S] tibi. Et illud tribus uicibus, et permuta ei salem solutum in omni uice. Exibit sicut camfara. |
| Et totum absconditum sciendi [scientiae G] vtrum bene factum fuerit an non, est ut sumas folium argenti calidum et puluerizes super eum et si fuerit bonum non denigrabit folium. | Et secretum quidem in cognitione comprehensionis sublimatorum est ut puluerizes ex eo super laminam argenti igniti et non denigret ipsum. |
| [A3] Et fama sue lauationis est quatenus des ei bibere de sale communi soluto et preparato ut prediximus, et asssabis in furno panis leniter donec de sale biberit quantum est ipsum. Et postea laua et cola a suo sale in una olla vitreata, donec aqua dulcis bene exeat. Et postea desicca eum in uase et |
[Steele 13.] Et modus [248r] ablutionis eius est ut imbibas ipsum sale soluto sicut premissum est et assa ipsum in furno panis, hora post horam donec compleatur pondus eius de sale soluto. Ablue ergo ipsum a sale in uase uitreato et quotiens egreditur aqua salsa cola ipsam donec egrediatur aqua dulcis in qua non sit salsedo. Sicca ergo ipsum et cera ipsam cum sale alkali soluto quod sit pondus illius, donec uideas ipsum sicut adeps. Solue ergo ipsum in igne leni donec soluatur et coaguletur. Repone ergo ipsum. |
| [A4] [Cap. 2.] De ablutione arsenici. Incipit capitulum predicto melius. Accipies de arsenico pallido foliato aliquam partem et de sale masse[20] tantundem et resolue in aceto acutissimo et hoc in duplo, et des bibere arsenico paulatim cum mollitione et sicccatione donec totum biberit. Et assa eum et laua cum aqua pura donec tollatur ab eo quidquid salsuginis in eo est et done videris eum album quasi niuem. Et postea combure cum eo quod uolueris corpus et ipsum ualde bonum quoniam melius esse non potest. | [Steele 14.] Aliud nobilius eo. Accipe ergo de arsenico citrino bono laminoso partem et de sale masse equaleei et solue ergo ipsum in duplo ipsius de aeto forti et imbibe arsenicum cum aqua dulci donec remoueatur ab eo salsedo, donec [fin F] uideas ipsum album ut nix. Deinde combure cum eo quodumque corpus uis. Est enim ultimum. |
| [A5] De preparacione arsenici. Et fama sue operationis est quod assumas de arsenico aliquam partem et moles eam bene in mortario ereo, et postea sume salis, quo vtimur postquam assatum furit donec stridorem suum amiserit, et resolue in aqua et postea coagula eum et postea resolue in aceto acutissimo et hoc in duplo. Et incera cum eo ipsum arsenicum, hoc est, dabis ei ad bibendum ad solem calidum paulatim, cum molatione facta per digitos donec totum biberit et fiat album. Et postea amassabis eum cum vnguento quod nominabimus, in eadem quantitte quantum ipsum est. Et reponas post vnctionem in uitrea, et linias uitreatam ut sepe diximus, et ponas in furno calido. Et ponas illam uitreatam subtus [in G] cineres cum carbonibus, ut fit panis subcineritius [fit -: sit – sub mercurio G], et per noctem vnam. Et postea inde abstrahas et moles eum. | [Steele 15.] Et modus regiminis eius cum tagur[21]. Sume ergo ex arsenico partem, et tere ipsum contritione ultima in mortario eris, et repone ipsum. Et accipe de sale cibi post assationem eius et remotionem sonitus ipsius et solue eum in aqua. Et coagulatio eius est solutio eius in duplo ipsius de aceto forti. Et incera cum eo arsenicum cum contritione et imbibe in sole calido [calo S], re post rem donec compleas ipsum et albificetur. Confice ergo ipsum cum pondere sui de oleo predicto et pone totum in uitreata et luta eam et pone ipsam in furno panis et proice super ipsum prunas cum cinere in nocte, et extrahe ea et tere illud. |
| Et totiens facies hoc donec eum albere uideas quasi argentum. | Et itera illud donec uideris ipsum corpus album simile argento.[22] |
| Et tunc operare cum eo et uidebis quod desideras, deo uolente. Pone dragmam [unciam G] vnam eiusdem super 10 dragmas cupri aut ferri uel |
Prohice ergo de ipso unciam 1 super decem eris aut ferri aut duorum plumborum. Consequeris ea per ipsum. Et sufla super ea cum igne alkir[23] et carbonum donec liquefiat argentum bonum, auxilio dei. Fac ergo quomodo uis. |
| [Cap. 3.] Sublimatio arsenici cum stagno incorporato cum mercurio. Capitulum predicto melius. Accipe arsenicum bonum de quo prediximus aliquam partem et tantumdem de sale panis et moles pariter peroptime in uitreata circumlinita luto sapientie, et superponas, donec tegatur, aquam casei, sed sit ipsum serum acidum. Et coque assidue leni igne, et cum aqua illa fuerit desiccata, potabis illud iterum alia aqua, sed calida, et eiusdem modi donec inspissetur quasi pultes. Et cum siccatum fuerit ponas super illud tantumdem butiri quantum posueras de arsenico et coque cum eo paulatim, donec soluatur quasi sepum. Et accipe tantumdem de alunc[24], id est stanno, et liquefacias et bucellabis eum viuo argento in duplo. Et cum bucillatum fuerit moles eum cum predicto arsenico in mortario et deinde pones illud totum in uitreata cuius collum sit angustissimum, opila bene os eius et luto sapientie lini diligenter et pones in fornacula et super eam incendis prunas et per noctem et postea infrigidabis et tunc ab olla extrahe. | [Steele 16.] Aliud nobilius eo. Accipe de arsenico bono partem et equale ei de sale cibi, tere utrumque insimul contritione ultima et pone utrumque in uase uitreato lutato [marg inf <] luto sapìentie et submerge utrumque in aqua casei postquam acescit [accesit J] et non cesses coquere ea cum igne leni ualde. Et quotiens exsiccatur aqua imbibe illud aqua alia et sit calida, donec uideas simile pulti spisse. Cum ergo exsiccatur aqua ab eo, prohice super ipsum ex butiro recente equale ponderi arsenici et coque ipsum cum eo paulatim donec fiat [> marg inf:] sicut adeps. Sume ergo de stagno quod sit equale illi et liquefac ipsum et ciba ipsum cum duplo ipsius de argento uiuo et tere cibatum cum arsenico et pone totum in uenesa [ventosa S] uitreata et stringe ex capit eius et luta ipsum luto sapientie. Et pone ipsum in nafic et accende super ipsum carbones et dimitte ipsum per noctem, deinde infrigida ipsum et extrahe ipsum. |
| Et pone dragmam unam super unciam unam eris uel cupri et erit argentum purum, deo uolente. | Et proice de ipso dragmam super unciam eris aut ferri et perueniet tibi argentum uerum, auxilio dei. |
| [A7] [Cap. 4.] De sulphure et eius preparatione. Ratio in sulphure. Natura eius est qualis natura arsenici et eius condimentum qualis est suum, sicut dixerunt huius operis sapientes in suis scriptis, quoniam hoc minime probaui. Sed illud sulphur ego probaui cum viuo argento et exaltaui cum eodem et venit inde minium ualde bonum. Et probaui eum in cupri crematione et venit [18r] inde es ustum valde bonum et mirabile. | [Steele 17.] [25]Sermo in sulphure. Et natura eius est sicut natura arsenici et regimen eius sicut regimen ipsius equaliter, secundum quod dicunt illud auctores artis in libris suis. Et ego non sum expertus illud, sed expertus sum ipsum cum argento uiuo et sublimaui ipsum cum eo et euenit in uzifur mirabile. Expertus fui ipsum in combustione eris et euenit mihi rosatige[26] mirabile [id est calx ceca add S], secundum quod dicam, si deus uoluerit. |
| Et quidquid ex eo uolunt est ablatio sue combustionis et ablatio unctionis sue et vt dealbetur, vt est arsenicum equaliter. | Quod autem de eo uolitur [volitat S | deuolatur J] est remotio adhustionis eius et deletio oleogenitatis eius et albificatio ipsius, sicut arsenicum equaliter. |
| Et melior sulphur est rubeum. Et dixit Iaber filius Haen, in libro ‘Tractatus horti’, quod arsenicum operatur in rubedine quantum sulphur, et sulphur tantum in albedine quantum arsenicum, sed nequaquam probatus sum. | De ipso melius est rubeum. Et dixit Geber filius Agen in libro Ariad[27] quod arsenicum stat statione sulfuris in rubedine, et sulfur stat statione arsenici in albedine, sed non sum expertus. |
| [A8] Et fama sue operationis est quod assumas de eo aliquam partem et molas eum cum alumine alieman in eadem quantitate et supponas urinam per aliquot dies reseruatam, ita quod tegatur et tunc coquas leni igne et bulliet donec adnichiletur aqua et donec tibi placeat color albedinis sue. Qui nisi tibi placuerit supponas aquam casei acidam et calidam et coques donec fiat album. | [Steele 18.] Sume de eo[28]partem et tere ipsum cum pondere sui de alumine iameni et proice super ipsum de urina antiquata quod cooperiat ipsum, et coque ipsum cum igne leni et bulliat in ipsa donec consumatur aqua et placeat tibi color eius et albedo eius. Et si non placet tibi color eius, tunc itera super ipsum de aqua casei [248v] acetosa calefacta. Et itera illud super ipsum donec albificetur. |
| Et ponas tunc in tuis operibus, deo volente. | Et fac ingredi ipsum in opus tuum. |
| [Cap. 5.] De comoditate argenti viui. Ratio in uiuo argento. Scias quod ipsum est frigidum et humidum et deus ex eo concreauit omnes mineras, ergo ipsum est origo earum. Et ipsum est |
[Steele 19.] Sermo in argento uiuo. Scias quod argentum uiuum est frigidum et humidum et ex eo creauit deus omnes mineras, nam ipsum est elementum eis. Et est aereum, fugiens ab igne. Cum ergo figitur ei quelibet fixio efficit operationem |
| Et ipsum est quod intrat quodlibet corpus, id est, penetrat, et leuat et extollit corpora. Ergo cum se miscuerit alicui corpori, ipsum enim uiuificabit et illuminabit et ipsum transmutabit de statu ad alium statum, de colore ad colorem, |
Et est profundans in omni corpore erigens ipsum. Cum ergo commisceris corpori uiuificat ipsum et illuminat ipsum et conuertit ipsum de dispositione ad dispositionem et de colore ad colorem, quando aggregatur cum eo et commiscetur ei et est ei fermentum. Est ergo totum ecsir albedinis er rubedinis. |
| Et ipsum est aqua perhennis, et ipsum est aqua uite et ipsum est lac virginis. Et ipsum est herba mundificans et lauans[29]. Et ipsum est fons animalium, quia qui ex eo bibit non morietur in eternum. Et ipsum colorum recipiens [retinens G] est, et colorum medicina [medium G] [30], et ipsum facit corpora colorum susceptiua. | Est aqua permanens, et aqua uite, et lac virginis et herba ablutionis [albedinis J]. Et fons animalis de quo qui bibit non moritur. Et est susceptiuum colorum et medicina [medium S] mecolorum et faciens acquirere colores. |
| Et ipsum mortificat et uiuificat, deo uolente; et ipsum desiccat et humectat [add G]; et ipsum infrigidat et calefacit. Et ipsum facit opera contraria secundum suum condimentum: Et cum ipsum uiuum fuerit habet quedam |
Et est illud quod mortificat et reuiuificat, et exsiccat et humectat, et infrigidat et calefacit. Et facit contraria operationum secundum mensuram [ignis add J] regiminis eius. Et sunt ei quando est uiuum |
| Et ipsum est serpens in se ipsum luxurians et se ipsum impregnans et in die una parturiens. Et ipse suo veneno cuncta interficit animalia. | Et ipsum est draco qui maritat se ipsum et impregnat se ipsum et parit ex die suo. Et interficit suo ueneno omnia animalia. |
| Et ignis finit et interficit omnia in breui uel longo tempore, sed viuum argentum nequaquam potest separare quoniam ipsum fugit ab ipso. Sed tamen sapientes fecerunt per quedam artificia ut ignem expectaretur: paulatim ergo et gradatim cum igne repugnat. Cibant etiam eum igne donec expectat, aliquantula tamen expectatione. Et tunc ex illo faciunt opera mira et mutationes, quia sicut ipsum mutatur, ita mutat. Quoniam tunc eius auferetur ei nigredo et |
Et ignis perdit omnem rem et finit eam et dipergit ipsam tempore breui uel longo: nisi [propter S] argentum uiuum, nam ignis non potest super ipsum neque comedit ipsum, sed fugit ab eo. Ingeniauerunt ergo ei sapientes filosophi precedentes [primi S] modos ingeniorum donec factum est exspectans ignem paulatim, ac [? | ideo? |non S] ergo cessat gradari super pugnam ignis et cibatur eo, ita quod quando figitur ei aliquantula fixio, perueniunt inter utraque mirabilia et mutationes, quoniam ipsum cum mutatur mutat. Et perit nigredo eius et splendor ipsius et sonitus eius. |
| Ergo sicut tingitur tingit, et ut coagulatur coagulat et cum soluitur soluetur et soluet aliud. Et ipsum se ipsum albificat, sicut videtur [materia G], et ad finem rubescit. | Cum ergo tingitur tinctum est et tingit, et quando coagulatur coagulatum est et coagulat, et quando soluitur solutum est et soluit. Et ipsum albificat |
| Et ipsum est acutum amaritans; et ipsum est acidum et amarum; et ipsum est aqua coniungens [et ipsum -: om G]. | Et est acuturum [acetum SJ] attraens et attraens acutura [acetum SJ], et aqua congregans. |
| Et ipsum est lac et hurina humida; et ipsum est unguentum solutiuum; et ipsum est pater mirabilium omnium; et ipsum est nubes et nubilium; et ipsum est seruus fugitiuus. | Et lac; et urina fortis; et oleum mollificans; et est pater mirabilium [mineralium J] omnium; et est caligo et nubes; et seruus fugitiuus. |
| Et ipsum disputauit cum auro et conclusit. | Et argentum uiuum |
| Dixit aurum: – Disputabis remote [disputesne mecum G]. Ego dominus sum lapidum et insuper ignis patiens. | Dixit ergo ei aurum: – An tu prefers te mihi? Et ego sum dominus lapidum, expectans ignem.- |
| Respondit viuum argentum: – Verum dicis. Sed ego te genui et trahis originem a me. Et quedam pars mei multas tui viuificat. Et tu es auarus quia nichil uis largiri de tuo respectu mei. Et si quis iunxerit me fratri mei uel sorori mee uiuet et gaudebit. Et ero ei sufficiens in eternum etsi viueret anoos mille milenos. Et ego sum totum ipsum absconditum et in me latet sapientia abscondita. Et ego muto corpora in lunam cum arsenico et postea in sole cum sulphure[31]. | Dixit ergo ei [aurum S]: -Vtique. Sed ego genui te et ex me natus es. Et una pars ex me uiuificat partes multas de te. Et tu es auarus: non das ex te aliquid per comparationem ad me. Et qui ligat me cum fratre meo et soror mea uiuit et gaudet et sufficit ei in uita sua etsi uiueret mille milibus annis [marg <] et reficeret omni die mille [septuaginta milia S] homines [non egeret add S]. Et ego sum secretum totum et in me [> marg<] occultatur scientia, quoniam ego conuerto omnia corpora in lunam cum arsenico, deinde conuerto ea in solem cum sulphure [setariz S].- |
| Et in me sunt condimentorum 4or genera: vnum ipsorum est salis et atramenti exaltatio; et etiam salis armoniaci; et etiam corporibus eorum bucillatio; et cum olfactu stangni et cum olfactu sulphuris. | Et in ipso quidem sunt 4or regiminis species, quarum una est sublimatio a sale [animale B] et atramento; cum sale armoniaco; et cum cibatione cum corporibus; et [coagulatio add S] cum odore plumbi et cum odore sulfuris [cum quibus mortificatur add B]. |
| Sed exaltatio salis et atramenta est ut assumant ex eo aliquam partem, et moles ipsum viuum argentum cum atramento, et hoc in duplo, et cum sale in eadem quantitate quantum est ipsum, et sal resolutum sit in budello[32], et molas cum hiis duobus et sicca donec moriatur in eis, et postea pone in aluphel, et uide ne qua[33] sit in eo humiditas. Primitus assatum sit in furno panis viuum argntum per vnam noctem et in mane extrahe a furno et potabis cum sale soluto et postea in furno repone. Et sic facies multotiens donec ipsummet nigrescat. Et quanto plus in furno posueris, tanto magis assumet colorem rubedinis. | [Steele 20-31: om B] [Steele 20.] Sublimatio cum sale et atramento est ut accipias de eo quantum uis et contere ipsum cum [illeg| J:] equali sibi de atramento et sibi equale de sale. Et sit sal solutus in intestino uel in uiscere et tere ipsum cum eis et exsicca donec moriatur in eis. Deinde pone ipsum in aludel, absque humiditate postquam assaueris ipsum in furno panis in nocte. Cum ergo fuerit in mane extrahe ipsum et imbibes ipsum cum sale soluto et reduces ipsum ad furnum. Et fac illud de eo multotiens donec denigretur corpus. Quotienscumque ergo facis ipsum morari in furno [243r] coloratur ad rubedinem. |
| [18v] Ergo tunc ipsum repones in aliphel et opila bene et diligenter coniuncturas, et suppones ignem postquam super ignem bene apposueris, et per 3 horas leni igne calefacias et postea per 7 horas acri[34] igne, si fuerit in diebus estatis. Sed si fuerit in hyeme, coquatur a mane usque ad horam uespertina. Postea dimittas donec refrigescat et tunc aperies ipsum alyphel et inuenies superius exaltatum album et clarum, deo volente. | Tunc ergo pone ipsum in alutel et stringe ex coniunctione et intromitte ignem sub eo, et cum iam posuisti ipsum super furnum in forma etanor, et accende sub ipso tribus horis cum igne tepido. Et post illud fac fortem ignem super ipsum 7 horis in diebus estatis, et in diebus yemis usque ad alasir[35] [noctem S]. Deinde dimitte ipsum donec infrigidetur et aperi aluthel et inuenies ergo ipsum in superiori eius iam sublimatum album et clarum, auxilio dei. |
| Sublimatio argenti viui cum sale armoniaco. Et eius exaltatio per salem armoniacum est quod assumas de argento viuo duas partes, et quantum medietatem pones de sale armoniaco albo bene onuoluto, et iterum tantum pones de sale quantum posuisti de sale armoniaco et molas semper donec moriatur viuum argentum. Et deinde pone in aliphel sicut prediximus. Tunc exaltabitur sicut alumen album. Et hoc est vnum de magnis operibus et altis.. Custodi bene et serua. | [Steele 21.] Sublimatio autem eius um sale armoniaco est ut acccipias de argento uiuo duas partes et fac ipsum cum medietate sui de sale armoniaco albo conquassato et equale salis armoniaci de sale — [illeg | alio S | om J], et non cesses terere ea in unum donec moriatur in eis. Deinde pone ipsum in aluthel secundum modum predictum: sublimatur enim album simile alumini lanoso. Et est ex nobilioribus operationibus et sublimibus. |
| Coagulatio mercurii cum odore sulphuris. Et eius coagulatio cum sulphure. Fama huius rei est quod assumas 3 uncias vguenti syrac[36], si ipsum inuenire poteris. Sin autem, sumas de oleo oliuarum et facias bullire super ignem in uase uitreato. Et oleum postquam bullitum fuerit ponas cum eo mediam vnciam sulphuris pallidi, in quam molas paulatim donec resoluatur cum oleo. Et postea remoue ab igne et dimitte frigescere in eo. Et tunc pones in eo vnciam de viuo argento et postea ollam reponas igni quem paulatim accendes. Tunc argentum viuum coagulabitur lapis eris [et erit G] rubeus. | [Steele 22.] Sed coagulatio eius cum sulfure est ut accipias 3 uncias de oleo sisamino, si est possibile, et si non de oleo oliuarum. Bulli ergo ipsum super ignem in uase uitreato et proice in ipsum potquam bullitum est oleum mediam unciam sulfuris citrini et teratur paulatim donec liquescat in ipso sulfure. Deinde remoueatur ab igne et dimitte ipsum quiescere. Deinde proice in ipso unciam 1 de argento uiuo; deinde reduc ad ignem uas et accende sub ipso paulatim. Ipsum enim coagulatur lapis rectus, rubeus. |
| Et tunc absconde et custodi et gaude et in operibus tuis pone. | Repone ergo ipsum et intromitte ipsum in opere tuo et gaude cum ipso. |
| Alius modus congelationis eiusdem. Adhuc alium habet modum hec eius coagulatio cum |
[Steele 23.] Et est modus alius et illud est coagulatio eius cum odoratu sulfuris, quod est ut ponas ispum in panno spisso et liga ipsum et suspende ipsum in uase. Et pone in fundo uasis sulfur et stringe ex coniunctione et accende ignem sub ipso die integro. Et dimitte ipsum donec infrigidetur et depone ipsum ab igne [SF | illeg P]. Inuenies ipsum rubeum simile uzifur. |
| Tunc ponas eum in operibus rubedinis. Et tunc eo gaudebis, quoniam in eo latent mirabilia magna et innumerabilia. | Intromitt ergo ipsum in opere rubedinis et gaudebis eo. Et in eo sunt mirabilia multa que non numerantur. |
| Ergo si ipsum uolueris resoluere, resoluas cum sale armoniaco. Et si uolueris argentum viuum coagulatum, habebis eum coagulatum. Et etiam si uis eum dealbare, mole eum cum sale dalkali et cum serusa, id est, blanket mulierum, et durabis supor eum molatione [molede coctione G] et imbibitione. Tunc ipse dealbabitur quasi esset exaltatum meliphet. Si uolueris quod tinctura rubea maneat et perhennis, molas eum cum atramento et cum croco ferri et cum aqua salis armoniaci. Tunc ipsum rubeum manebit et eius rubedo durabit. Tunc absconde et custodi et lauda deum. | Si uis soluere ipsum, solue ipsum cum sale armoniaco. Et sdi uis ipsum argentum uiuum coagulatum, tere ipsum coagulatum. Et si uis ipsum albificatum, teres ipsum cum aliquantulo salis alcali et cerussa. Assidua ergo super illus contritionem et imbibitionem: albificatur enim et est sicut sublimatum. Et si uis ut remaneat, tinctura rubea fixa, tere ipsum cum aqua atramenti aut zafrani de ferro et aqua salis armoniaci et rubificabitur enim et figitur eius rubedo. |
| Alia coagulatio cum |
[Steele 24.] Modus autem congeladi ipsum cum odore plumbi est ut fabrices speram de cera et lutes super eam luto sapientie. Cum enim siccatur lutum perfora ipsum et expolia ab eo ceram et proice in ipsum argentum uiuum et claude foramen. Et prohice ipsum in uas in quo sit plumbum liquefactum, deinde accende sub eo ignem duabus horis: coagulatur enim lapis albus. Repone ergo ipsum ad opus tuum et gaudebis cum eo. |
| Alia congelatio in canna |
[Steele 25.] Et est modus alius et illud est ut accipias cannutum [cammitum S] de canna crossa et luta ipsum luto sapientie. Deinde proice in ipsum argentum uiuum donec impleas ipsum. Deinde cooperi ipsum luto sapientie. Deinde fode ei foueam secundum mensuram ipsiuset pone sub eo frustrum plumbi et pone cannutum super ipsum. Et |
| Buccellatio argenti viui cum corporibus. Sed bucellare cum corporibus, fama huius operationis est quod liquefacias quodlibet illorum corporum, preter ferrum quoniam ipsum non recipit buccillationem, et ponas super corpus quod soluere uolueris argentum uiuum, argentum inquam uiuum, et hoc in duplo. Et laua ipsum inbucillatum cum aceto et sale, donec eius nigredo exeat, et postea sicca cum sole. | [Steele 26.] Modus uero cibandi ipsum cum corporibus est ut liquefacias quodcumque eorum uis, excepto ferro ipsum enim non cibatur eo, et proice super corpus quod liquefecisti duplum eius de argento uiuo. Et laua cibatum cum aceto et sale, donec egrediatur nigredo eius, deinde exsicca ipsum in sole. |
| Et incera ea cum qualibet aquarum linguam inter acidam et amaram, rodentium leni igne aut sole. Sic facias per integrum diem et postea solues illud. Et cum solutum fuerit incera cum eo arsenicum dealbatum et postea totum illud ponas ad liquefactionem. Quod cum solutum fuerit, coagula illud. | Et cera [tere S] ipsum cum eo quod uis de aquis heris acutis super ignem subtilem aut in sole. Fac illud de illo die integro, deinde solue ipsum. Cum ergo soluitur, cera [om S] cum ipso arsenicum albificatum, deinde intromitte totum ad soluendum. Cum ergo soluitur, coagula ipsum. |
| Tunc dragma ipsius sola tingit octo dragmas eris et leuabis, id est in argentum mutabis, 200 duorum plumbi, si deus uoluerit. | Tingit enim dragma 1 eius quadragintas dragmas eris et erigit ducentas dragmas duorum plumborum, auxilio dei et sua uirtute. |
| Et scias quod liquefactio est radix huius rei et in ea est totum absconditum. Ergo soluas eum sicut uolueris, aut in stercore aut in balneo. Tunc tu soluas cum eo omnes calces et omnes limaturas, si deus uoluerit. | Scias quod resolutio est thesaurus huius rei et in ea est omne secretum. Solue ergo ipsum quomodo uis, cum igne stercoris, aut in loco rorido aut in balneo aquoso. Tu enim solues cum eo omnes calces et limaturas, cum auxilio dei. |
| [19r] |
Et dixit Geber: Scias quod sublimatio spiritibus est sicut solutio corporibus. Et dicam modum solutionis post hoc. |
| Ratio in corporibus mineralibus. Scias quod corpora mineralia sunt quidam spissi fumi quod coagulati sunt secundum operationem nature in tempore longo. Et quod primitus coagulatur in ipsis est viuum argentum et sulphur, et sunt origines minere, et sunt aqua et vnguentum. | [Steele 27.] Sermo de corporibus. Scias quod corpora mineralia sunt uapores qui inspissantrur et coagulantur secundum mensuram seruitutis[39] nature in spatio longo. Et primum quidem quod coagulatur est argentum uiuum |
| Durauit namque super eos decoctio equalis |
Super que assiduatur decoctio equalis cum caliditate et humiditate, donec coagulata sunt. Et ex eis generantur corpora et permutantur gradatim donec fiunt argentum et aurum in milibus annorum. Et si remanerent ista corpora in mineris suis, prepararet ea natura donec peruenirent ad argentum et aurum. |
| Sed deus posuit in hoc mundo minori nobili, quod est secundum maiorem |
Posuit ergo deus excelsus de sapientia in hoc mundo sublimi minori, qui est compar mundo maiori, ut consequatur ista cum argento et auro in die uno, subtilitate dei et ipsius misericordia. |
| Et uocauerunt sulphures terre [sulphur terrae G]. | Et nominantur ista corpora sulphura terre. |
| Et eorum condimentum 4 modis: primus calcinatio cum sale, ceratio [om G], solutio [liquefactio G] et postea coagulatio —. | [Steele 28.] Regimen autem eorum est secundum 4or modos: calcinatio cum sale, et ceratio, et solutio, deinde coagulatio. |
| Calefamentum [calcinamentum G] est eorum combustio forti igne cum |
Calcinatio autem eorum est combustio cum igne uehementi et sale, ut deleantur ab eis eorum sulfura corrumpentia et remaneant munda sicut calx, et est algir[40]. |
| Et iste calx dixit Geber quod indigerint calefactione hec corpora ut mundarentur eorum partes et ut essent apta penetrationi humiditatis penitus penetrantis, que tunc habebit potestatem soluendi ea, et ut coroboretur eorum siccitas. Tunc magis erunt recipientia humiditatis et aptiora ad minuendum [tingendum G] sicut aurum et argentum. | Inquid Geber: Non est necessarium calcinare ea nisi propter quietem partium eorum et preparationem eorum, ut perueniat humiditas ad profundum et sit possibile ea soluere. Et ut fortis fiat eorum siccitas, quare fiant susceptibiliora humiditatis et uelociora ad fundendum, sicut aurum et argentum. |
| Et indigerunt calefactione [tali assatione G] duo plumbi [d. p: plumbum G], et es et ferrum, pro eadem re qua prediximus: et ut mundarent se a sulphuribus se corrumpentibus et ut mundarentur a se unguenta adurentia. Et quod breuius est hiis omnibus, hoc fit ut extraheretur ab hiis humiditas corrumpens ea et ut in eis poneretur ignea humiditas, que meliorat in eis suam preparationem ad aliud opus ad quod necessaria sunt. Et hoc scito [cito G]. | Et non est necessarium calcinare duo plumba, et es et ferrum, nisi propter causam precedentem. Et ut fugentur sulfura eorum corrumpentia et pereat unctuositas eorum comburens. Illud uero quod est breuius, hoc est extractio humiditatis sulphuree [om S] ea corrumpentis et intromissio humiditatis [curs in marg | om J] ignee rectificantis, per quam est uita ipsorum et eorum essentia. Fac ergo ipsum. |
| De inceratione corporum et spirituum. Oportunum vero inceramentum quid est. Hoc est subtiliare partes illius rei incerate ut fiat fragilior [gracilior G] et subtilior, ut penetret humiditas in corpore quo indigemus in opere completionis. Nec erit inceratio nisi per molationem et imbibitionem, donec fiat qualis est cera, que leni igne resoluitur. Tunc attendas hoc. | [Steele 29.] Ceratio uero ipsorum est subtiliatio partium illius cerati ut minoretur et subtilietur et ut profundetur humiditas in corpore: quod necessarium est in arte complementi. Et non fit ceratio nisi cum contritione et imbibitione, donec ueniat sicut cera. Et est chir que liquefit super ignem cum minore caliditate. Intellige ergo illud. |
| Totum uero inceramentum moderni sapientes adinuenerunt. | Et cerationem [250r] quidem totam inuenerunt noui. |
| De dissolution spirituum et corporum. Sed dissolutio [id est denodatio add G] est quod sumas eadem corpora calsida [calcinata G] et incerata, que ponas in uitro, et opila eius os diligenter et facias foueam et ponas in ea paleam et cum ea uitrum illud. Et tegas luto, et pone super lutum stercus caballinum et illud rigabis aqua. Et dimitte per dies 7. Ergo istud est dissolutio caliditatis. | [Steele 30.] Solutio autem eorum est ut accipias ea calcinata et cerata et ponas ea in uitreatam, et stringe caput eius. Et fac foueam, et pone in ea paleam, et pone in ipsa uitreatam, et cooperi eam cum palea. Et proice super ipsam stercus equi et rora ipsum cum aliquantula aqua et dimitte eam 7 diebus. Hec ergo est solutio caliditatis. |
| Sed humiditatis dissolutio est quod facias foueam, pone in illa uitreatam in cuius fundo parum aque ponas, et pendere facias uitrum predictum in uitreata super aquam, ne aquam attingat. Et uitreatum tegas bono cooperculo et liga [add G] bene coniuncturam. Et pone super os uitri ceram [terram G] et super ceram [terram G] harenam et dimitte per noctem et diem integrum. Tunc dissoluetur si deus uoluerit. | Solutio roritatis est ut facias foueam et ponas in ea cuzam [41] et ponas in fundo eius aliquid de aqua et suspendas in uitreatm super ipsam et non consequatur aquam, et cooperi eam coopertura bona. Et accipe iuncturam, et pone super os uitreate ceram, et pone super eam arenam et dimitte eam die et nocte. Soluetur enim auxilio dei. |
| Quomodo congelabis medicinam dissolutam in aquam. Coagulatio est quod assumas uitrum in quo medicina predicta fuerit et pones in olla, in circuitu cuius pones cinerem cribratum, ne declinare ualeat ipsum vitrum. Et postea ignem accendas sub olla paulatim per horas 10, donec auferatur humectatio et desiccetur humiditas et coaguletur medicina sicut minium [G | spat P], si fuerit rubea, Si vero fuerit alba inuenies eam sicut camphoram. Operare cum ea et gaudebis, deo uolente. | [Steele 31.] Coagulatio enim est ut sumas uitreatam in qua soluta fuerit medicina et ponas eam in uas, id est ollam, et proicias cinerem cribellatum in circuitu eius ut non inclinetur uitreata, et incendas sub uase ignem lenem decem horis, donecegrediatur humiditas et exsiccetur humiditas et coaguletur medicina, sicut uzifur si es rubea, et si est albam inuenies ipsam sicut camphoram. Vtere ergo ea et gaude cum ea. |
| [Cap. 6.] De ratione et natura auri et eius complexione. Ratio in auro et eius [melius G] condimento. Et scias quod ipsum est dominus corporum et lapidum. Nobilius et rex: nec ab aere, nec ab aqua nec humo [ullo humore G] corrumpitur, nec etiam igne. Nec in igne minuitur, sed in eo melioratur, quia in eo humiditate quadam humectatur. Nec etiam sulphures cetera comburentes corpora ipsum comburunt. Eius namque complexio est equalis qualitatis, et est clara, et in eo iam quatuor elementares |
[Steele 32.] Sermo in auro et regimine eius. Scias quod aurum est dominus [planetarum add S] corporum et lapidum, et est nobilius eis quoniam est rex eorum et ipsorum capud, quod non corrumpit terra, neque aqua, neque aer neque ignis. Neque minuitur in igne, immo rectificat ipsum ignis et humectat ipsum. Et non comburunt ispum sulfura corrumpentia corpora, quoniam natura eius et ipsius omplexio est recta, equalis, in qua complete sunt nature 4or et equate sunt in eo, ita quod in eo non sut additio neque diminutio. Et in ipso sunt decem partes caliditatis, et decem partes humiditatis, et decem partes siccitatis et decem partes frigiditatis. |
| Iccirco namque sapientes ipsum exaltauerunt et inter cetera corpora melius constituerunt. Et ab eo habuerunt compositionem maioris yxir, quia ipsum est substantia equalis, et durans et manens per secula seculorum. | Quapropter extulerunt [exultrunt S] ipsum sapientes et magnificauerunt ipsum. Et posuerunt ex ipso compositionem yxir magni, quoniam est substantia equalis, remanens, permanens, fixa secundum longitudinem eternitatis. |
| Et ipsum est pars solis et dicunt quod ipsum calidum et humidum. Et sic est aurum inter corpora sicut sol inter sidera. Quia sol est rex siderum et luminum, et cum eo completur res terrarum et uegetabilium et arborum et minerarum et cum eo ualent et augmentantur. | Et est ex sectione [complexione S] solis et proponitur [componitur S] de eo, quia est calidum et humidum. Et aurum quidem in corporibus est sicut sol in stellis, quoniam sol est rex stellarum et lumen earum, et per eum complentur res terre ex plantis, et fructibus et mineris, et per ipsum crescit et additur essentia eorum. |
| Et similiter se habet aurum corporibus, quia aurum tenet omne corpus. Et ipsum fermentum deyccir albi et rubei non melioratur nisi cum eo nec completur cum alio, sicut massa que non completur sine suo fermento. | Et similiter aurum in corporibus: aurum enim retinet omne corpus et retinetur cum eo. Et est fermentum duorum ecsir, rubei et albi, que non rectificantur nisi per ipsum et non complentur per alium, sicut per pasta, que non completur nisi per fermentum. |
| Et sicut corpora cum dealbaueris ea et exaltaueris, et ab eis scorium absterxeris et omne [19v] fetidum abstuleris, et uolueris ea simul coniungere uel miscere, tunc pones fermentum cum corporibus et moles cum eis in unum et amassabis cum aqua de los ycsiros [ysciros G] donec sit illa massa fermentata et ut fiat sicut massa fermentata. | Et similiter, quando uis albificare corpora et sublimare ea, et extraxeris quod est in eis de scoria et turbiditate, et uis aggregare inter ea, et coniugare [coniungere S] ea et miscere simul ipsa, tunc pone fermentum ex eo et tere utraque simul et confice utraque cum aqua duorum ecsir donec fermentetur et fiat sicut pasta que iam fermentata est. |
| Tunc si dixeris quomodo erit fermentum corporis, tunc aspice fermentum masse: estne illud nisi massa? Et hoc fermentum est nisi corpus. Tunc per deum necesse huic rei habere ipsum conclaue [habere -: haerere et aperire cum claue G] sapientum et philosophorum. | Si autem dixeris quomodo fit fermentum ex corpore, tunc considera, nam si fermentum non est nisi pasta, tunc similiter hoc fermentum non est nisi corpus. Hoc est: et deus est clauis seraturarum [seruus creaturarum J] filosophorum et omnium sapientum. |
| Et dixerunt quod fermentetur [fermentum G] : id est quod dealbat medicinam et aufert cremationem et diruit alta et corpora reddit leuia et ponit etiam copora in corporibus et ea coniungit. Et ipsum fermentum est sigillatio operis et cum noticia eius meliorantur corpora et complentur, nutu dei. Ergo si tu negligenter illud condideris, corrumpentur opera. | Et dixerunt quod fermentum est illud quod albificat medicinam et aufert adhustionem, et explanat tincturam et lenit corpora et facit ingredi corpori in se ad inuicem et facit coniugium inter ea et est complementum operationum et per cognitionem eius rectificantur corpora, auxilio dei excelsi [et facit -: auxilio Ihesu Christi S]. Quod si male consideraueris in eo, corrumperetur opus. |
| Quia eius exemplum est sicut massa et fermentum, et sicut coagulamentum in lacte, et sicut muscus [moschus G] inter bonos odores. Ergo hoc scito. | Similitudo eius est sicut similitudo paste et fermenti et sicut coagulum in lacte et sicut muscus in bono olore. Scias ergo illud. |
| Capitulum de arsenico. Et hoc est arsenicum quod comburit corpora. Et crematio in hoc loco est id quod tingit corpora, cum eo quod commiscitur ei ex corporibus alienis. Tunc cum uolueris aliquod eorum corporum comburere cum eo, tunc cum hoc et cum suis commixtionibus cremabis ea. | [Steele 33.] Et est hoc arsenicum quod adhurit [contrahit S] corpora, et adhustio hec est tinctura eius, qua tingit corpus [250v] per illud quod commiscetur ei ex non genere [42] suo. Cum ergo uis adurere cum eis aliquid, tun cum isto arsenico et eius permixtionibus adure ipsum. |
| Acccipe arsenicum pallidum aliquam partem et molas eam cum aceto in quo sal resolutum sit, per dies 7. Postea sicca et mole. Et crema cum eo omne corpus, quia cremabitur. | [Steele 34.] Sume arsenici citrini partem et tere ipsum cum aceto in quo dissolutus est sal per ebdomadam, deinde exsicca ipsum et tere eipsum. Et combure cum eo omne corpus. |
| Opus de arsenico ut stagnum conuertatur in solem et quomodo corpora calcinantur per ipsum. Fama vero sui condimentum est quod ipsum liquefacias in testa aurifabri et pone super ipsius partes 10, 1 plumbi, tunc plumbum mole, quia moletur. Mole iterum cum arsenico condito eiusdem quantitatis et pone in olla poarua uitreata et liga compaginationem sapienter [compagine sapientiae G] et ncvende sub eo ignem carbonum, ualidum flando cum follibus. Et hoc facias tribus horis, uel iaceat in furno uitrei uel ollarum, per unam noctem. Et extrahas et incera cum viuo argento exaltato cum sale armoniaco soluto aqua atramenti, paulatim donec suum pondus impleatur. | [Steele 35.] Modus regiminis eius. Liquefac ipsum in crucibulo et prohice super super decem partes eius partem unam plumbi et tere ipsum: teretur enim. Tere [add al] ergo ipsum cum pondere sui de arsenico liquefacto et pone ipsum in ollam paruam uitreatam. Cooperi super ipsam et decenter apta coniuncturam et suffla super ipsam tribus horis cum igne alkir |
| Et postea pone vnam dragmam eiusdem super unam vnciam stagni et fiet aurum ualde bonum, deo uolente. | Et proice de ipso unciam 1 super unciam 1 stagni et exibit tibi aurum bonum, si deus uoluerit. |
| [Cap. 7.] De calce facienda de foliis auri. Aliud eiusdem rei capitulum ualde bonum. Accipe aquam claram in uase aliquo et pone in eo almartac tritum et bulli eum aliquotiens et postea calefac auri folia, que ponas in ea |
[Steele 36.] Aliud bonum. Accipe aquam dulcem in uase et proicein ipsam litargirum tritum et bulli ipsum ebullitionibus. Deinde si uis igni laminas auri et subiunge eas in illa aqua et si uis liquefac ipsum et uacua ipsum [om S] in illud multotiens donec comminuatur. |
| Quod pones in operibus tuis et cum eo gaudebis. | Pone ergo ipsum in opere tuo et gaudebis cum eo. |
| Alius modus faciendi calcem de limatura auri. Aliud et est bonum. Acciper auri limaturam et misce cum eo arsenicum, et hoc in panno spisso, quem circumlinias luto sapientie, et assa per noctem unam cum igne. Et postea extrahe et ipsum molas et laua cum aqua salis. Et ponas cum eo tantumdem salis bene triti et pone in uase et deinde pone in furno donec fiat calx alba, deo uolente. | [Steele 37.] Aliud bonum. Accipe limaturam auri et commisce cum ea arsenicum et pone ipsum in panno spisso et luta ipsum cum luto sapientie et assa ipsum cum igne. Deinde extrahe ipsum et contere ipsum et ablue ipsum cum aqua et sale. Et pone cum ipso pondus de sale trito [illeg | S | nitro J] et pone ipsum in cuzam lutatam et pone eam in furno. Fiet enim calx alba, ut puluis qui apparet in radio solis. |
| [Cap. 8.] Alius modus per aquam ubi plumbum est extinctum. Capitulum aliud ualde bonum. Accipe aurum optimum quantum uolueris et facias inde folia, que calefacta in aqua salis extinguas et postea in ala aqua in qua plumbum tam diu fuerit liquefactum quod nigra [nigrum G] fuerit. Et postea inde extrahas et folia, que molas donec sint bene puluerisata, adeo quod nec digito ea percipias. Et postea operare cum ea, deo annuente. | [Steele 38.] Aliud bonum. Accipe de auro bono iafari quantum uis et mallea ipsum malleationibus subtilibus et igni ipsum et extingue ipsum in aqua et sale, in qua solutum sit plumbum aliquotiens donec denigrata fuerit aqua. Deinde extrahe laminas auri et tere ipsas, nam ipse terentur, donec fiant ut puluis qui uidetur in radio solis, cui non sit tactus. Ergo utere ipso. |
| Adhuc alius modus de calce. Inde aliud. Accipe almartach [almarchach, id est litargyro lapide in quo argentum liquefit G] et mole et amassa cum oleo et pone in testa aurifabri donec fundi superficies tegatur. Et postea accipies eam limaturam et pone in |
[Steele 39.] Aliud. Accipe ex merdasengi [43] et tere ipsum et confice ipsum cum oleo et line cum eo fundum cruciboli. Deinde accipe laminam auri et expande ipsam in fundo cruciboli et liquefac ipsum. Cum ergo liquefit et infrigidatur, tere ipsum, nam ipsum teretur. Repone ergo ipsum ad horam in qua est necessarium. |
| Capitulum de dissolutione calcis. Postea accipe de eo aliquam partem postquam calefactum fuerit et mole cum tantumdem salis armoniaci soluti, donec biberit. Et pone in uitreo et superponas acetum ualde acutissimum et dimitte per 7 dies in loco humido. | [om B] [Steele 40.] Aliud. Summe de eo post calcinationem eius partem, tere ergo ipsum cum pondere sui de sale armoniaco dissoluto, donec compleas ipsum. Et ponas in uitreatam et subiunge illud cum aceto forti et dimitte ipsum in loco rorido septem diebus. |
| [A30] Ipsum vero tunc soluetur in aqua adeo rubea ut est sanguis. Tun incera cum eo argentum uiuum quod prius exaltatum est primitus cum atramento et sale. Et sepe hoc quoque facias cum molatione et siccatione, donec compleatur bene. Et postea pones ad liquefactionem, quod cum liquefactum fuerit ipsum coagula. | Soluetur enim aqua rubea sicut sanguis. Cera ergo cum eo argentum uiuum quod sublimasti in primis ab atramento et sale. Et non cesses iterare super ipsum cum contritione et exsiccatione donec copmpleas ipsum. Intromitte ergo ipsum ad solutionem et cum soluitur coagula [251r] ipsum. |
| Et pone dragmam vnam super centum [decem G] argenti et erit aurum, deo uolente. | Et prohice unciam eius super centum argenti et exibit tibi aurum, si deus uoluerit. |
| [Cap. 9.] De natura et complexione argenti. [A31] Ratio super argentum. Scias quod argentum est corpus et mundum minus quam aurum. Et est de partibus lune, quia luna est minoris luminis sole. Et eius pondus minus est pondere solis. Ergo ita se habet aurum ad argentum. | [Steele 41.] Sermo in argento. Et scias quod argentum est corpus mundum magis diminutum quam aurum. Et est ex sectione lune. Sicut lumen lune est infra lumen solis et decor eius minor decore solis, et sicut non est ei complementum eius in lumine suo et in uirtute sua, similiter est locus argenti apud aurum. |
| Argentum vero corrumpitur in humo et in humido loco. Et eius sapor est acidus. Et in eo accidunt multa |
Quoniam argentum corrumpitur in terra et in igne. Et sapor eius ad acetositatem est declinans. Et consequuntur ipsum nocumenta, et comburunt ipsum sulfura et minuitur in igne. |
| Et excepto auro nullum corpus melius est eo. Et ipsum est auro uicinius omnibus corporibus. Auri enim interiora sunt argenti exteriora et eius exteriora argenti sunt interiora. Et eius natura est frigida et humida, et dixerunt frigida et sicca. | Et non est preter aurum corpus honorabilius eo et est propinquius corporum ad aurum, quopniam occultum auri est manifestum argenti et manifestum auri est occultum argenti. Et natura eius est frigida et humida, et dicitur frigida et sicca. |
| Et commiscetur auro et cupro [20r] et recipit tincturam. Et iam ex eo fecimus yrsirim album et rubeum et postea fecimus inde aurum. | Et miscetur cum auro et ere, et suscipit tincturam. Et nos quidem iam fecimus cum eo duo ecsir, album et rubeum et posuimus ipsum aurum. |
| Et multa mala |
Et nocumenta ad ipsum uelocia sunt, quoniam ipsum est timidum [mundum S] subtile et non est ei expectatio super illud quod ledit ipsum. Et sulfura quidem et plumbum et stagnum ei sunt inimica ledentia ipsum et non conueniunt ei. Et sulfur singulare fit in regimine argenti, et eris et plumbi; et arsenicum arsenico et ferro et stagno. Scias ergo illud. |
| [A32] Et argentum est corpus ipsius ycsir albi |
[Steele 42.] Et argentum est corpus alexir albi in opere maiore, et stat loco eius stagnum in opere minore. |
| Arsenicum est anima eius[44], et viuum argentum est eius spiritus et sal armoniacum est eis [G] seruiens et eorundem uinculum [eorum coniunctus G]. | Arsenicum est anima eius et argentum uiuum spiritus ipsius et sal armoniacus est seruens utrique, componens inter utraque. |
| [A33] De calce argenti. Fama sui condimenti est quod eum, id est argentum, |
[Steele 43.] Modus regiminis eius. Liquefac ipsum in crucibolo et proice super ipsum pondus ipsius stagni, deinde funde ipsum et tere ipsum [add al], nam ipsum teritur. Et repone ipsum. |
| [A34] Aliud de calce per aquam alkali. Postea aliud. Solue plumbum alkali [46] et ponas eum aliquotiens in aqua salis. Et postea calefac argentum et extinguas in eadem aqua postquam posueris [molueris cum G] qualibet libra eiusdem aque vnam dragmam sulphuris uel arsenici. Tunc argentum |
[Steele 44.] Aliud. Liquefac plumbum stagni et funde ipsum in aqua et sale aliquotiens. Deinde igni argentum et funde ipsum in illam aquam, potquam posueris in omnem libra illius aque unciam 1 sulfuris aut arsenici. Nam ipsum calcinatur nigrum. Cura ergo ipsum cum sale soluto et assa ipsum in fimo. Deinde ablue ipsum a sale, nam ipsum albificatur et preparatur. |
| [A35] Aliud de calce per aquam sulphuris. Aliud. Si coquatur sulphur in aqua et sale et liquatur cum eo limatura argenti, et |
[Steele 45.] Aliud. Et si coquatur sulphur in aqua et sale, deinde imbibatur eo limatura argenti et intromiseris eam in furno in nocte, deinde ablueris eam a sale. Fiet calx alba in tribus uicibus. |
| [A36] Aliud capitulum de calce lune per sulphur. Ecce aliud. Accipe argenti limaturam quantum uolueris et inuolues eam in oleo [47] et pone in testa aurifabri super brasas [om G] ignis. Tunc cum iam calere cepit, supponas parum sulphuris donec totum comburatur et fiat cinis. Tunc molas cum sale soluto, sicut prediximus. Tunc erit albus puluis, deo uolente. | [Steele 46.] Aliud. Accipe de limatura [marg add argenti] quantum uis et line eam cum oleo, deinde pone in testa super carbones ignis. Cum ergo peruenit ad eam flamma, proice super eam aliquid sulphuris donec adhuratur et fiat cinis. Tere ergo ipsam cum sale dissoluto, secundum quod precessit. Et ueniet tibi puluis albus, si deus uoluerit. |
| [A37] [Cap. 10.] Aliud de calce lune et inceratione et congelatione eius cum alumine. Capitulum aliud. Facias argenti folia quanto magis poteris tenua, que brasis [prunis G] superponas donec sint calore rubea, dehinc in oleo extinguas. Et hoc facias donec nigra sint folia. Tunc moles ea cum sale soluto, ut predictum est, et absconde. | [Steele 47.] Aliud. Malleando fac laminas de argenti subtiliores quam poteris et igni eas et extingue ipsas in oleo in quo liquefactum est aliquid sulfuris. Et itera illud donec uideas ipsum nigrum. Tere ergo ipsum cum sale soluto, secundum quod precessit, et repone ipsum. |
| Deinde accipe de puluere eius partem et equale eius de arsenico, cera ergo ipsum cum alumine soluto in urina cum equale sibi de sale armoniaco cum contritione et imbibitione, donec compleas de ipso. Et pone totum in ouo galline [nouo galino J] uacuato lutato cum luto sapientie et pone super eum [os eius S] corticem alium [animalium S] lutatum etiam luto sapientie [et pone -: om J]. Et sicca ipsum ouum in igne strcoris uacce aut in cinere cum igne qui non sit uehementer ignitus. Et sit in eo die et nocte. Deinde extrahe ipsum et inuenies [251v] ipsum argentum congelatum. | |
| Cuius dragmam 1 superponas 8 dragmas stagni et fiet argentum ualde bonum, deo uolente. | Proice ergo de eo unciam 1 super octo stagni: exibit tibi argentum, si deus uoluerit.[49] |
| [A38] Aliud de calce lune et conuersione stagni in lunam. Sed ecce multo melius. Accipe de foliis argenti aliquam partem et arsenicum conditum, illius inquam quod cremat corpora, in quarta parte, et indue ea eo, et pone in ouo galline circumlinito et pone in olla cum cinere ne inclinetur. Ollam uero ponas in furno panis per 1 noctem et diem. Postea extrahe et illud incera cum aqua aluminis et salis armoniaci, donec id uideas sicut sepum. | [Steele 48.] Et nobilius eo est ut accipias de laminis argenti partem et de arsenico preparato ad comburendum corpora, quartam eius, et cooperi ipsum cum eo et pone ipsum in ouuum galline lutatum et pone ipsum in ollam cum cinere. Et pone ollam in furno panis nocte et die. Deinde extrahe ipsum et cera ipsum cum aqua aluminis et salis armoniaci, donec uideas ipsum sicut adipem. |
| Tunc id ponas super stagnum et erit argentum, deo uolente. | Proice ergo de ipso super stagnum. |
| Sed si argenti pulueres sumpseris cum arsenico et postea molaueris et ad cremationem posueris, tuum opus multo melius ualebit. Et pone cum quo uolueris opere et desideratum tuum adimplebis, deo uolente. | Et si accipis argenti puluerem tritum cum arsenico, tere utraque, deinde fac utraque ingredi combustionem, est opus tuum nobilius et sublimius. Fac ergo cum quocumque eorum uis: proueniet tibi, si deus uoluerit. |
| [Cap. 11.] De natura et complexione ferri, id est martis. [A39] Ratio in ferro. Ferrum est de partibus martis et eius natura est calida et sicca, et dixerunt frigida et sicca. Et est masculinum et femeninum [foeminativum G], acrum [om G] in suo gustu et ipsum est fortis [fons G] fortitudinis, ignis patiens, cum igne pugnans. | [Steele 49.] Sermo in ferro. Ferrum est de diuisione Martis et natura eius est calida et sicca et dicunt frigidum siccum. Et est masculum et femina, acetosum in sapore, uehementis uirtutis, expectans ignem et pugnans ipsum. |
| Et rebus 4 soluitur, scilicet, cum |
Liquefit cum 4or rebus: cum arsenico, et plumbo, et magnesia et marcassita. Et quando suspenditur uel impregnatur ferrum cum auro, non separatur ab eo semper, neque per examinationem neque per aliud. Cum ergo miscetur argentum cum auro, tingit argentum [51] tinctura bona et erigit ipsam in examinatione. |
| Et hoc est maximum absconditum in indorum absconditis: sapientes vero ferrum inter cetera corpora eligerunt quia cito componit suum opus et leniter, et est eius tinctura durans in nostro opere, in albo et in rubeo. | Et est secretum ex secretis indorum et uoluntas eorum est ferrum solum inter reliqua corpora et propter illud elegerunt ipsum sapientes et quoniam est leuioris diminutionis, facilioris compositionis et est fixe tinctura in opere nostro in albedine et rubedine. |
| Et eius condimentum est soluere eum cum |
Et regimen eius est secundum duos modos, liquefactio eius cum sebic et liquefactio eius cum sale armoniaco. Et nos dicemus totum illud. |
| [A40] De dissolutione ferri. Que fama sui condimenti [20v] est. Iam diximus quod ferrum est durius et fortius omnibus corporibus nec in igne vero soluitur nisi per forte opus: et hoc est quod de eius foliis tenuis sumas, calefac donec rubefiat et in oleo extinguas in quo plumbum liquatum fuerit aliquotiens donec minuatur, id est fiant minuata frusta que etiam sint leuia; tunc scinde ea forcipibus quanto poteris subtilius. Et postea accipe de plumbo aliquam partem quam soluas in cocleari ferreo et pone super eum argentum viuum in eodem pondere; postea mole donec puluis fiat, et facias stratum de illo puluere. Et postea superpones ferri folium, et postea pulueres et postea folia, donec uas impleatur. Tunc pone in fornacula et ignem accendas, quem tunc follibus perfles donec illud dissoluatur. Postea illud extrahe et hoc tantum facias usque suus color tibi placeat et quod cito liquatur. | [Steele 50.] Modus regiminis eius. Iam diximus quod ferrum est fortius corporum et durius ipsorum et ipsum quidem non soluitur in igne penitus nisi per medicinam uehementem. Et illud est ut accipias de laminibus eius factis subtilibus et ignias eas et extinguas eas in oleo in quo liquefactum fuit plumbum multotiens, donec perforetur et leuiatur [limantur S] ualde. Incide ergo eas cum forpicibus subtilius quam potes. Deinde accipe de plumbo partem et liquefac eam in cocleari ferreo et proice super ipsum pondus eius de argento uiuo, deinde tere ipsum donec uideas ipsum puluerem. Pone ergo ex ipso stratum et ex laminibus stratum donec impleatur crucibulum et pone ipsum in furno et suffla super ipsum cum igne alkir et carbonum donec liquefiat. Deinde euacua ipsum. Postea itera super ipsum multotiens donec placeat tibi color eius et fiat uelox fusio eius. |
| Tunc operabis cum eo, deo uolente. | Tunc utere eo. |
| [A41] Alius modus de dissolutione ferri et conuersione eius in argentum. Modus alius. Accipe limaturam ferri quantum uolueris et arsenicum bonum tritum, et hoc in quarta parte et compone pariter in aliqua ligatura, et ipsum linias luto sapientie. Et postea ponas in fornacula et ignem accendas tribus horis fortiter flando cum follibus. Postea extrahas et infrigides et post mole cum sale alkali commixto cum oleo, et hoc in sexta parte. Et pone in albot et incende sub eo ignem carbonum fortiter cum follibus donec medicina descendat ad fundum ipsius albot et scoria desuper erit; deinde illam abstrahes a fundo et reddes ad albot. Et totiens hoc facias donec tam cito soluatur quam cito est plumbum. | [Steele 51-64: om B] [Steele 51.] Et modus alius. Accipe de limatura ferri quantum uis et proice super ipsam de arsenico trito bono equale quarte eius et pone eam in panno sine contritione [accretione S | atritione J] alicuius et luta ipsum luto sapientie. Cum ergo exsiccatur super ipsum, pone ipsum in furno fusionis et suffla super ipsum cum alkir tribus horis. Deinde infrigida ipsum et extrahe ipsum et tere ipsum cum pondere sexte ipsius de sale alkali illinito cum oleo et pone ipsum in botbarbat [botmarbot J | botum barbatum S]. Deinde igni super ipsum cum alkir et carbonibus donec descendat ad inferius albot et remaneat scoria eius eius superius in crucibulo primo. Deinde extrahe illud quod descendit et reduc ad liquefactionem. Et itera liquefactionem super ipsum donec fiat sicut plumbum in liquefactione. |
| Sed si placuerit accipe adhuc de uitro et anticar [antratar G], que duo molas et amassabis cum oleo et ex hoc pillulas et postea dictam medicinam cibabis illis. Et postea eam decies solues, tunc ipsa cito soluetur et ei in albedine adicietur. Tunc vero, cum eam sepe solueris totiens ut quasi plumbum cito resoluatur et donec recipiat |
Et si uis accipe uitrum et itincar et tere utraque et line utraque cum cum oleo et fac de eis formas auelanarum et ciba illud ex eis. Et liquefac ipsum decem uicibus: additur enim uelocitas liquefactionis et albedo. Et si multiplicaueris illud leuitur ita quod liquefit in spatio breui, similis liquefactioni plumbi, sicut liquefit plumbum et malleatur. |
| Tunc accipe dragmam vnam ipsius ferri temperati et pone super 5 mundi alkali donec soluatur pariter et tunc exibit argentum ualde bonum ad liquandum et ad |
Liquefac ergo dragmam de hoc ferro preparato et fac uenire super ipsam quinque de stagno [252r] mundo donec liquefiat cum eo: exibit enim durum argentum, rectum ad igniendum et malleandum, auxilio dei et eius uirtute. |
| [om A] Sed si etiam accipere uolueris de limatura plumbi et solues limaturam ferri cum ea, ut fecisti cum arsenico, tunc ipsumcito soluetur et addicietur ei albedo et lenitas, deo uolente. | [Steele 52.] Et si uis, accipe limaturam plumbi et funde limaturam ferri cum ea sicut facis cum arsenico: fit enim uelox liquefactio eius ante liquefactionem ipsius [J | illeg P] et additur albedo et lenitas . |
| [Steele 53: om G] | [Steele 53.] Regimen bonum. Accipe limaturam ferri partem et rora eam cum aceto forti et pone ipsum in sole. Deinde itera rorationem [operationem S] super ipsum [J | illeg P] [cum octava parte et tere ipsum cum aqua azezi add S] donec uideas ipsum rubeum simile croco. Ergo tere ipsum cum sexta [octava S] sui de sulphure et combure ipsum in furno panis. Deinde extrahe ipsum et tere ipsum cum aqua azegi et sal armoniaci, sicut premissum est. Et prohice de ipso duas dragmas [d. d.: om S] super quatuor stagni aut argenti [duo dragmas add S] et exibit tibi aurum, si deus uoluerit. |
| [A44] Alia dissolutio ferri. Ecce aliud bonum martis. Accipe de alkali quantum uolueris et amassa cum eo arsenicum pallidum et inuolue cum eo ferri folia, que calefacias et extinguas totiens usquequo fiant alba in argenti colore et ei persimili omnimodo. Et tunc abstrahe quia durum erit et argentum bonum, nec erit differentia inter eum et argentum. Tunc iterum mole et pone in albot et pone super eum aliquam partem de litargiro dealbato aut de cerusa que dicitur blanket [blanchet mulierum G] aut frustum aliquod de uitro sapientum, uel aliquod |
[Steele 54.] Et modus alius bonus. Accipe de sale [add S] [53]alkali quantum uis et confice cum eo arsenicum citrinum et line cum eo laminas ferri. Et igni eas et extingue ipsas in illo semper, donec albificentur et fiant radiales in colore argenti, equaliter sine additio neque diminutio. Remoue ergo ipsum. Ipsum enim est durum nec est differentia inter ipsum et argentum, nisi durities in ipso tantum. Tere ergo ipsum et agrega ipsum in crucibulo bono et procice super ipsum frustrum litargiri albificati, aut ceruse aut frustrum baurac sapientum aut quod currit cursu illius. Ipsum namque soluitur uelociter in huiusmodi aqua. |
| Ergo cum solutum fuerit tunc eliges tu ipse[54] et [tunc ipsum G] sepius resolues donec color tibi placeat et quod ita cito soluatur ut plumbum, et postea extrahe. Cum alkay mundo tere et misce adhuc cum argento. Et operare cum hiis quidque uolueris, quia non est melius in toto mundo, quia est opus citissimum et in breui tempore completur. Sed tamen aliquantulis laboris in eo est tunc cum ferro calfatur [55], et est labor maximus, sed non est amplius. | Cum ergo soluitur, tunc tu in ipso es nunc cum bono homine [56]: si diliges ut fundas ipsum et iteres super ipsum multotiens, fac donec placeat tibi et fiat in essentia plumbi liquefactione. Deinde permisce ipsum cum stagno mundo et permisce utraque etiam cum argento. Et fac ex eis quod uis: est enim mirabile cui non est aliquod simile, uelocis operis propinqui temporis. Verumtamen in eo est aliquantulum laboris, in hora lenificationis ferri tantum. |
| [A45] Alia bona calcinatio et coniunctio cum plumbo. Bonum aliud condimentum. Accipe sulphur pallidum partem aliquam, et mole eum, et in testa pone et eum bullire facias in oleo in quantitate duplici, donec sulphur in eo soluatur. Deinde sumes ferri folia quater tantum, que coques in igne et extinguas in predicto sulphure. Et coque sepe et multum donec comburentur folia et fient nigra. Et molentur. | [Steele 55.] Regimen aliud bonum. Accipe de sulfure citrino partem et tere ipsum et pone ipsum in testa et bulli ipsum cum duplo sui de oleo donec liquescat sulfur in ipso. Deinde accipe de laminis ferri 4or partes; igni ergo eas; deinde extingue eas in oleo et sulfure [suffla S] una uice post aliam, donec adhurantur lamine et denigrentur. Et terantur. |
| Sed si uolueris accipere folia et ea circumlinias sulphure in oleo [G | spat P] soluto, que componas in olla vitreata et tegas coopertorio et linias coniunctionem luto sapientie et ponas in furno panis per noctem unam, ita tamen quod olla sit sopita in brasis [sepulta in prunis G] acribus. Mane vero extrahe et mole bene. Et postea sume atramentum in ferri quantitate et assa in furno panis vna hora, et postea solues in vrina puerorum reseruata per aliquot dierum. Deinde cola in uitro et pone cum eo tantumdem salis armoniaci albi |
Et si uis accipe laminas et lini eas cum sulfure liquefacto cum oleo et pone eas in ollam uitreatam, et cooperi eam cum coopertorio [cooperculo vitreato S], et stringe coniunctionem cum [ex coniunctione S] luto sapiente, et fac eam manere in furno panis in noctem et sepelli eam in cinerem calido. Cum ergo fuerit mane, extrahe eas et tere eas ultime. Tunc inde accipe de atramento quantum est pondus ferri, assa ergo ipsum in furno panis hora una et solue iposum in duplo ipsius de urinis antiquatis, et cola ipsum in uitreatam . Deinde proice in ipsum pondus sui de sale armoniaco albo egiptio bono. Deinde dimitte ipsum donec resoluatur in ea et cera corpus cum hac aqua, aliquid port aliquod donec compleas ipsum. |
| Et postea pone dragmam 1 super plumbi vnciam et fiet aurum. | Deinde proice de ipso dragmam super unciam plumbi et exibit tibi aurum, si deus uoluerit. |
| Alia de limatura ferri. Valde bonum aliud. Accipe ferri limaturam quantum uolueris et pone [21r] in uase uitreo, quam cooperias aceto acutissimo in duplo et maturare permittes in eo 7 diebus uel amplius et cola. Quod de limatura remanserit assabis in cocleari ferreo, et post mole in mortario et pone in aceto limature [iterum G] donec totum soluatur et donec fiat ut aqua adeo rubea uelut sanguis. | [Steele 56.] Aliud bonum. Accipe de limatura ferri quantum uis et pone ipsam in uitreatam. Cooperi et subiungi eam cum duplo sui de aceto forti acutiore quam habere potes et dimitte limaturam in aceto 7 diebus et plus. Deinde colas acetum ex ea, et accipe quod remanet de limatura, et asssa eam cocleari de ferro, et tere ipsam in mortario et prohice eam in aceto limature donec resoluatur totum in aqua rubea sicut sanguis. |
| Et postea sumas plumbi aliquam partem, quod arabice dicitur alusurub, quam solues et pones super eum tantumdem viui argenti,que pariter multum bene molas et dehinc laua cum aceto et sale donec mundetur a nigredine. Et postea sicca et iterum molas. Et postea da ei bibere de eadem aqua donec totum ebibatur. Tunc pone dragmam vnam super 4 dragmas argenti, non [om G] uiui sed duri. Et compone in albot in quo soluitur, et separatur bonum a malo cum osse et plumbo, donec plumbum separetur et remaneat in almarat [almarcat G], et remanebit argentum aurum obrizon. | Deinde accipe de plumbo partem et liquefac ipsum, et prohice super ipsum pondus sui de argento [252v] uiuo, et tere ipsum ultime, etlaua ipsum cum aceto et sale donec mundificetur a nigredine. Deinde sicca ipsum et tere ipsum et imbibe ipsum de illa aqua re post rem donec compleas ipsum. Prohice ergo de ipso dragmam super 4or de argento. Ergo pone eas in cinericio [cuzan S | cinati J] examinationis cum ossibus et plumbo donec egrediatur plumbum in litargiro et remaneat argentum aurum completum, auxilio dei. |
| Aliud capitulum de limatura ferri et atramento et de conuersione stagni in solem. Bonum aliud. Accipe de atramento ualde bono postquam assum fuerit in furno panis, et pone ut soluatur in vrina reseruata et hoc in duplo, et ibi dimittes donec resoluetur. Tunc cola bene bona colatione et feces abice. Tunc pone totum in uase uitri, et super illud tantumdem de limatura ferri pones et dimittes pariter dies 7, donec limatura tota resoluatur in atramento. Et postea accipe de cupro combusto quantum uolueris et mole illud et da ei bibere de aqua illa donec totum epotet. | [Steele 57.] Aliud bonum. Accipe de atramento bono absque [57] assatione sua in furno panis et infunde ipsum in duplo sui de urina antiquata et dimitte ipsum in ea donec dissoluatur. Cola ergo eam colatione decenti et proice fecem, Et pone totum in uitreatam et proice in eam pondus atramenti de limatura ferri et dimitte ipsum 7 diebus donec dissoluatur limaturam totam in ea. Accipe ergo de ere combusto quantum uis et tere ipsum donec compleatur aqua tota. |
| Tunc pone de illo dragmam 1 super stagni dragmas 4or et fiet aurum, deo uolente. Et pone super illud dragmam 1 auri boni et totum meliorabitur et erit ualde bonum. | Proice ergo ex ipso dragmam super 4or stagni et exibit aurum, auxilio dei. Et adiunge super illud dragmam auri puri et faciet ipsum bonum et eueniet tibi ultimum cui non erit simile. |
| Tu ergo absconde hec capitula, quia sunt ualde bona et in eis continentur opera pretiosa. | Occulta ergo capitula ista, quoniam sunt ex operibus nobilibus. |
| [Cap. 12.] [A48] De natura cupri et complexione eius, quod est Venus. Ratio in cupro. Cuprum est de partibus Veneris et eius natura est calida et sicca, excepto quod eius siccitas est minor siccitate ferri. Et es ipsum est eiudem duriciei cum argento et eiusdem luquationis, excepto quod rubei est coloris: si quis ergo eius rubedinem abstulerit, argentum erit. Quia ipsum est in superficie cuprum, interius vero argentum et ipsummet est frater argenti. | [Steele 58.] Sermo de ere. Et es quidem est de diuisione Veneris et natura eius est caliditas et siccitas, sed siccitas eius est infra siccitatem ferri. Et es est in uirtute argenti in liquefactione sua et sua duritie, ueruntamen est rubeum: qui ergo eradicat rubedinem eius tunc ipsum redit argentum. Et est in manifesto es et in suo occulto argentum, et est anima et soror argenti. |
| Et commiscetur auro et argento et tincturam recipit et fit ex eo iicsir ad albedinem et rubedinem, nec ablatur [abluitur G] ab eo sua tinctura. Et cum solutum in aqua atramenti uel aluminis |
Et commiscetur cum auro et argentum et recipit tincturam, et fit ex eo ecsir rubedinis et albedinis, et non fugit tinctura eius quando soluitur cum aqua atramenti aut cum aqua aluminis. Et aqua eius liquefacit omnia corpora et omnem rem ex lapidibus. Et regimen quidem eius est sicut regimen ferri equaliter. |
| [A49] Dealbatio cupri et puluerisatio. Fama sui condimenti est quod assumas de foliis eius quantum uolueris et facias tenua et in oleo ponas in quo parum sulphuris solutum fuerit uel arsenici, et 6ª pars sit sulphuris. | [Steele 59.] Modus regiminis eius. Accipe de laminis eius quantum uis et subtilia eas et submerge eas in oleo in quo sulutum fuerit aliquid de sulfure aut de arsenico, et sit sulfur sexta eius, et line eas multum. |
| Et inuolue folia supradictis et compone in uitreata: et inferius pone sal tritum, et pone stratum salis triti et folium deinde, donec ista componatur omnia. Tunc tegas bene os vitreate et pone in furno per noctem 1 et in mane extrahas. | Et pone eas in cuzam, ita ut sternas sub eis salem tritum et ponas ex eis stratum, deinde sterne super eas salem donec impleas eas [58]. Et cooperi super cuzam et fac eam morari in furno figuli in nocte. Cume ergo fuerit mane extrahe eam. |
| Et molas ea ualde bene in mortario ereo. Et postea laua bene a [cum G] sale |
Et accipe laminas et tere eas in mortario eris [brundisii S] contritione multa, deinde ablue eas a sale cum aqua dulci donec egrediatur sapor salis. |
| Et gusta aquam et uide ne salis saporem retineat, et postea sicca illud. Tunc hoc es est quod vmbra non habet [59]. Tunc absconde. | Et gusta aqua: cum ergo non inuenies saporem salis [et gusta -: om S] exsicca eas. Hoc ergo es est cui non est umbra. Ergo repone ipsum. |
| [A50] Rubificatio cupri ad solem. Et si uolueris de rubedine, accipe de atramento assato in furno panis tantumdem et cuprum, quod detegas [tegat G] cum aqua reseruata, id est vrina, et dimitte in ea donec soluatur. Postea cola bene et superpone tantumdem salis armoniaci. Ergo cum in ea solutum fuerit, tunc incera cum eo corpus et combustum cuprum, paulatim donec totum incerando ebibat et quod uideas eius frustum quasi minium[60] [et quod -: om G]. | [Steele 60.] Si autem uis rubedinem accipe de atramento assato in furno panis equale ponderis eris et submerge ipsum in duplo sui de aqua |
| Tunc accipe ex eo partem aliquam et de plumbo usurub 4or tanta, et pone illud totum in albot et liquefac pariter donec |
Acciper ergo ex eo partem et ex plumbo 4 partes et cooperi ipsum cum eo in crucibulo et funde ipsum donec submergatur in ipso et exibit tibi aurum, si deus uoluerit. |
| [A51] Si uero uolueris [ad album add G], accipe de predicto aliquam partem et duo tanta argenti et fac inde scilicet de argento folia aliqua gracilia, postea vero expande de medicina in albot subtus folia et desuper et tunc omnia pariter liquefac bene et postea permitte infrigidari. Deinde ponderabis id totum et nichil supererit priori ponderi argenti. Et eius color erit citrinus et formosus. Postea bis uel ter liquefacias et coles et proice [add G] in vrina prius [pueri G] reseruata. Tunc eius fiet facies et eius fricatio pallida. | [Steele 61.] Et si uis accipe de eo partem et de argento duas partes_ fac ergo ex eis laminas subtiles. Deinde sterne ex medicamine sub argento et super ipsum in crucibulo; deinde funde ipsum fusione bona; deinde dimitte infrigidari. [253r] Postrea pondera et non addas in pondere argenti aliquid, et est citrinum bene. Deinde funde ipsum post illud bis aut ter et |
| Tunc pone de eo vnam partem cum media parte auri et fiet multo melius, deo uolente. | Pone ergo ex eo partem et ex auro bono mediam partem, et partem cum parte, et est bonum. |
| [A52] Condimentum eris in solem. [21v] Condimentum eris in solem verissimum. Condimentum aliud. Accipies es ustum quinque partes et moles ipsum bene in mortario ereo cum vna sulphuris et pones in olla vitreata. Desuper bene opila et pone in furno panis 3 horis uel 4. | [Steele 62.] Regimen aliud bonum. [61] Accipe ex calcuceramenon [calcecumeno J |ccalcecameno S] quod uenditur in alhamrin [62] [quod -: om S] quinque partes. Tere ergo ipsum contritione ultima in mortario eris cum parte sulfuris, et pone ipsum in ollulam uitreatam, et cooperi super ipsum et pone ipsum in furno panis quantitatem trium horarum aut quatuor[63]. |
| Sed si loco [add G] eris usti azimar bonum et purum [64] ponere uolueris, quod cum sulphure cremaueris sicut tibi predixi, et postea mole cum aqua atramenti et salis armoniaci sicut scis. | Et si uis pones loco calcacumenon zinzar [65] bonum purum et combure ipsum cum sulfure , sicut dixi tibi. Deinde tere ipsum cum aqua atramenti et aquile [66] sicut scis. |
| Tunc pone dragmam 1 super 2as argenti et exibit aurum optimum. | Et proice ex ipso dragman super duas dragmas argenti et exibit tibi aurum. |
| Et si tibi color displicuerit, liquefac iterum et pone desuper dragmam aliam argenti et tunc erit ualde bonum, et lauda deum. Et hoc facto petis in vna die. Sed si uolueris illud auro purificari, accipies de utroque equalem et resolues ter et tunc erit aurum bonum et peroptimum. | Si ergo placet tibi color eius, erit bene. Et si non, liquefac ipsum secundo et proice super ipsum dragmam aliam et euacua ipsum, et lauda deum multum. Et istud fit in die uno cum auxilio dei et eius uirtute. Quod si uis miscere ipsum auro, pone ex ipso partem et ex auro bono partem et liquefac ea ter, nam erit ultimum, si deus uoluerit. |
| [A53] De ferri et eris mundatione. De ferri et eris mundatione capitulum incipit. Accipies de alleis multum bonis 4 capita uel quantum uolueris, quod teras in mortario ligneo cum sale pauco et alumine. Et tunc pone in uase et cum ibi posueris [in uase -: et G] superfundas acetum acutissimum donec salse [sal G], id est receptionis, tegatur superficies, et decoquetur bene. Et iam posuimus in alia receptione aquam de sabon, et illud est ualde bonum et melius omnibus illis rebus que cum illis comparantur, sed tamen ego hoc numquam probatus sum. Et postea accipies cupri folia ualde gracilia, que calefacta extingues in eo multotiens donec fiat alba. Tunc misce cum argento ea sicut tibi placuerit. Si uero uolueris minuere, scinde ea cum forcipibus et pone in albot cum modico de atincar aut de uitro [67]. Tunc cum solutum fuerit pone dragmam eius salsam [68] [salsi G] cum dragmis 10 de iilicsir albi et addas 2 argenti dragmas, et ueniet inde tibi argentum album aptum ad liquandum, et ad calefaciendum, et ad patiendum martellum et numquam mutabitur, deo uolente. | [Steele 63.] Capitulum mundificationis eris et ferri. Accipe alliorum bonorum 4or capita, aut quantum uis, et tere ipsa in mortario de ligno cum aliquantulo de sale et aluminis. Deinde pone in uase et funde super ea de aceto forti quod submergatur ea et coque illud in caldario eris decoctione bona, et inueni in descriptione alia cum aqua saponis et non enim expertus fui, uerumtamen est melius quod agitur. Deinde accipe laminas eris subtiles et igni eas et extingue ipsas in illo multotiens donec egrediantur albe. Commiscergo cum argento quomodo uis. Et si uis incide eas cum forficibus et pone eas in crucibulo cum aliquantulo anticar aut nitri et cum liquefient pone super eas alecsir album, dragmam unam in decem dragmis, et dragmas duas argenti et ueniet tibi album ad fusionem et ignitionem et malleationem. Et non soluetur uel auferetur semper, auxilio dei. |
| [A54] Dealbatio et rubificatio cupri ad lunam et solem. Aliud ualde bonum. Accipe eris limaturam partem aliquam et tantumdem viui argenti et pariter moles donec amassentur. Postea laua bene cum sale et aceto donec bene mundentur et postea cum aqua pura; tum sicca. Et accipe atramentum quantum est cuprum et solue in duo tanta puerilis vrine et cola. Et pone super eum tantumdem armoniaci et incera cum hac aqua paulatim donec totum ebiberit et fiet id coloratum colore inter [69] pallido et |
[Steele 64.] Aliud bonum. Accipe de limatura eris partem et de argento uiuo equale sibi. Tere ergo utraque donec uniantur argentum uium cum eo et ablue ea bene cum sale et aceto, donec mundificentur, et ablue ea cum aqua dulce et exsicca ea. Deinde accipe de atramento equale eri et solue ipsum in duplo sui de urina pueri antiquata, et cola ipsum, et proice in ipsum pondus sui de sale armoniaco, et cera ipsum cum hac aqua, rem post rem donec imbibat ipsam totam et fiat purpureum, iam maritato argentuo uiuo eri. |
| Ergo operare cum eo et gaudebis. | Vtere ergo ipso et gaudebis cum eo. |
| Quod si albedinem uolens loco atramenti pones alumen de alemani et facies cum eo iam ut predictum est. Quod ponas super cuprum et conuertetur in argentum, deo uolente. | Et si uis album, pone loco atramenti alumen iamenum et fac [utere -: et ipso et eris; gauderis S] cum ipso sicut premissum est. Et proice de eo super es [argentum J] et exibit tibi argentum, si deus uoluerit. |
| [Cap. 13 [71].] [A55] De natura et complexione stagni, quod est de partibus Iouis. Ratio de stagno, quod est eluno et elecbertan [alicut et elcebertan G] et plumbum alkali. Et est de partibus Iouis et eius natura est calida et humida, scilicet, est minime caliditatis, quia eius complexio corrupta est, quoniam sulphur vincit eum in minera. Et in eo habetur mollities, et uox, et festinatio solutionis et est saporis acidi. Ergo si quis ab eo has 4 infirmitates abstulerit, eum conuertet in argentum, deo uolente. | [Steele 65.] Sermo in stagno. Et est alanoch et asufen et plumbum alkali. Et est ex sectione [secutione S] Iouis, et eius natura est caliditas et humiditas, sed minorata est caliditas, quia complexio eius corrupta est per dominium [diminutionem J] super ipsum in minera ipsius. Et in ipso sunt mollities et stridor, uelocitas liquefactionis et acetositas. Quie ergo remouet ab eo has infirmitates quatuor, reducit ipsum argentum, cum auxilio dei. Et est grauis tincture, et figitur in eo tinctura. Et albificat es propie, quoniam est factum [cum S] singulare cum eo. |
| Et ipsum recipit tincturam et in eo remanet, et dealbat cuprum proprie, quia est singulare ei. Et recipit tincturam rubedinis et fit ex eo |
Et recipit [253v] tincturam rubeam et fit ex eo sol sublimis. Et fit ex eo aqua acuta. Et retinetur cum eo argentum uiuum. Et est inimicus argenti et eris, et conueniens auro et ferro. |
| [A56] Calcinatio stagni et coniunctio eius ad cuprum ut conuertatur in lunam. Fama sui condimentum est ut accipias de eo aliquam partem in disco ferreo, que Tholeti [coleti G] dicitur leachala [leachola G], uel in cocleari ferreo, et liquefac et pone super eum suum pondus triti salis, et uolue assidue cum ferro, donec fiant pulueres et postea extrahe et mole multum bene. Postea pone in uitrreata et opila os eius et suppone lutum sapientie et pone in furno panis per noctem vnam. Et mane extrahe, et mole, et fac bullire in aqua tanta quod ipsum cooperiat et permitte donec descendat inferius in uase. | [om B] [Steele 66.] Modus regiminis eius. Accipe de eo partem et pone ipsum in cazolam [carolam J | capola S ] ferri aut coclear de ferro, et liquefac ipsum, et pone super ipsum pondus sui de sale trito, et remoue ipsum cum ferro donec fiat puluis. Deinde extrahe ipsum et terre ipsum contritione multa. Deinde pone ipsum in uase figuli et stringe capud eius et pone super ipsum lutum sapientie, et intromitte ipsum in furno panis in nocte. Et extrahe ergo ipsum, et tere ipsum, et pone et bulli ipsum cum eo, quod submergat ipsum [cum eo -: om S] de aqua et moue ipsum donec resideat inferius in uase. |
| Postea abicies aquam salsam et superfundes claram et commisces multum bene et dimitte parum et postea cola. Sic enim facias donec aquam gustes et sine sale inuenies et quod sit sine nigredine. Postea sicca et fit calx. | Deinde proice aquam salsam et prohice super ipsum claram, et extrahe eam, et moue ipsum motione bona, deinde mitte ipsum paululum, deinde cola ipsum. Et fac de eo illud donec gustes aquam et noln inuenies in ea salsedinem neque nigredinem. Deinde exsicca ipsum donec exsiccetur et fiat calx. |
| Postea sume tantumdem aluminis de aleman et mole et humefac in duo tanta aceti acutissimi aut in urina reseruata, et pone super eum tantumdem salis armoniaci egyptiaci et albi, et permitte in eo donec resoluatur. Et incera calcem paulatim molando et ei ad potandum dando et ponendo eum siccari |
Deinde accipe de alumine iameni equale ei et tere ipsum, et infunde ipsum in duplo sui de aceto forti aut de urina antiquata, et proice super ipsum pondus sui de sale armoniaco egiptio albo et dimitte ipsum in eo, donec dissoluatur. Cera ergo calcem cum hac aqua, re post rem, et teres ipsam et imbibes eam et facias ipsam siccare [sitire S] ad solem. Cum ergo exsiccatur, tere ipsam et imbibe ipsam guttam post guttam, et non prohicies ipsam uice una. Fac illud de ea donec ceretur et humectetur et uideas ipsam in uicibus decem aut undecim iam ultimasse in ceratione, quia retinetur in manica et tabula ex humiditate eius et ipsius uiscositate et rarificantur partes eius. |
| Tunc accipe de cupro vnciam vnam quam in albot solues et accipe de ea medicina scilicet [22r] dragmam vnam quam pones super cuprum flando fortiter cum follibus donec soluatur. Tunc erit argentum ualde bonum. | Accipe ergo de ere unciam unam et liquefac ipsum in crucibulo, et prohice super ipsum de eo dragmam et suffla super ipsum sufflatione bona donec liquefiat et submergatur [subiungatur S] medicina in eo. Nam egredietur argentum [aurum S], si deus uoluerit. |
| [A57] Alia purgatio et calcinatio ut conuertat cumprum in lunam. Aliud ualde bonum. Accipe acetum acutum et solue in eo salem panis et salem armoniacum. Tunc cum soluta fuerint in eo, ea custodias. | [Steele 67.] Aliud bonum. Accipe acetum fortem et solue in eo salem et salem armoniacum. Cum ergo soluitur in eo repone ipsum. |
| Tunc accipe de stagno quantum uolueris et resolue in cocleari ferreo, et cum solutum fuerit pones ei resinam et ibi dimittas doneccomburetur. Cum vero combusta fuerit, uacuabis in aqua prenominata. Ergo sic facias aliquotiens donec id bonum inuenias. Sed si uolueris ponas de hac aqua super stagnum donec minuatur et fiant inde minuta. Et postea mole cum eo donec eam ebibat. Et postea operare cum quo volueris et uotum tuum adipisceris. Et iuro per magnum deum quod istud est absconditum quod omnes absconderunt sapientes. Si deus dederit tibi intelligere, est ad tui intelligentiam facile. | Et accipe de stagno quantum uis et funde ipsum in cocleari ferreo. Cum ergo liquefit, funde super ipsum de ruditionici, et est alkima [72], et dimitte ipsum donec adhuratur. Cum ergol adhustum est, euacua ipsum in aquam predictam. Fac illud de eo multotiens donec ueniat tibi bonum. Et si uis distilla super ipsum de hac aqua et stagnum sit liquefactum donec frangatur. Tere ergo ipsum cum ea donec bibat eam. Fac ergo quodcumque eorum uis: peruenies cum eo ad artyem quam occultauerunt phylosophi, si intellexeris. Et deus alleuiet super te. |
| [Cap. 15.] [A58] De natura et complexione saturni, id est plumbi. Ratio in plumbo usurub. Et est usurub frigidum et siccum, et est de partibus Saturni, et in eo est aurum et argentum essentialiter, non visibiliter. Et est corpus ponderosum et motus tardi. Et est receptiuum tincture, quam postquam recepit numquam eam amittit. Et ab eo exit argentum et ipsum est causa eius. | [Steele 68.] Sermo in plumbo alasrob. [73]Et est frigidum et siccum et ex sectione Keion [74]. Et in ipso sunt aurum et argentum in potentia, non per uisum. Et ipsum est grauis corporis, tardi motus, suscipiens tincturam, et cum suscipit eam non separatur ab eo semper. Et ex eo exit argentum et ipsum est filia eius. |
| Et faciunt ex eo litargirum et cerussam et azrant [75]. Et ab eo erit yscir maximum ad rubedinem et albedinem. Et ipso etiam fiunt aque. Et cum eo tenetur viuum argentum. Et eius aqua conueniens est ferro: quando enim cum eo miscetur non separabitur ab eo et cum stagno miscetur et non separatur ab eo. Et melioratur cum cupro condito. Et bene concordat argento excepto quod diuiditur ab eo cum decoctione que solet argentum purificare. Ipsum vero auro numquam associatur nec cum eo meloioratur nec ei congaudet: eius namque olfactum minuit aurum. Et eius olfactum viuum argentum coagulat. | Et fit ex eo litargirum et cerusa et usregen, et ex eo fit alecsir maius rubedinis et albedinis. Et fiunt ex eo arte aque et retinetur cum eis argentum uiuum. Et aque conuenientes ferro et quando miscetur ei non separatur ab eo. Et miscetur cum stagno et non separatur ab eo. Et rectificatur cum ere preparato. Et unitur cum sstagno et non separatur ab eo per examinationem. Et non rectificatur [254r] recens cum auro. Et uentus eius frangit aurum, et uentus eius coagulat argentum uiuum. |
| Indie philosophi etiam dixerunt quoniam ipsum est vicinius omnibus corporibus auro,quoniam auri interiora sunt frigida et sicca, et usurub interiora [add G] calida sunt et humida et conuersa utrobique. | Et conuenerunt philosophi indi quia ipsum est propinquius corporum auro. Et quoniam occultum auri est frigidum et siccum, etoccultum plumbi est calidum et humidum. Firmatum est ergo quod frigidum et siccum horum corporum est plumbum, ergo occultum eius absque dubium est aurum. |
| Ergo manifestum est quod superficies usrub est frigida et sicca et eius interiora sunt calida et humida, contradictorie plumbo alkali, et citius conuertitur in aurum et argentum, qui inuenimus aurum et argentum viciniora ipsi usrub quam alkali, et citius conuertitur in aurum et argentum. Et est uilioris pretii et maioris multitudinis. | Quoniam manifestum eius est frigidum et siccum, et occultum eius est calidum et humidum, e contrario plumbi alcalagi, id est stagni |
| Et dixit Pittagoras quod plumbum est magnitudo, et quod totum absconditum in eo est et quia ipsum est mulier mollis. Et dixit quod hec mulier habet tria in se, scilicet, nigredinem, albedinem, rubedinem. Et adhuc alia 4or: humiditatem, liquationis uelocitatem et siccitatem [76]. Quia est ipsa [aqua add G] sulphurata et comburens frigiditatem; quoniam ipsa extinguit calorem sui masculi. | Et inquid Pitagoras: Scitote quod plumbum est magnesia, et quod secretum totum est in eo et est mulier tenera. Et inquid quod in hac muliere tenera sunt tres res: nigredo, et albedo et rubedo. Et in ea sunt quatuor res: humiditas, et uelocitas liquefactionis et siccitas, quoniam est sulfurea et quia ipsa aduritur et in ea est frigiditas, quoniam extinguit caliditatem masculi. |
| Ideo namque imposuerunt ei hoc nomen: aqua sulphuris. Nec aliquid possibilius, nec fortius nec vicinius cognouimus ea muliere. | Propter illud ergo nominatur aqua sulfuris. Et ego quidem nescio aliquid fortius neque possibilius neque propinquius ea. |
| Et dixit Assendus [Anfridius G] : Ne dicatis quod plumbum sit a plumbo alkali nec aliis corporibus, sed ipsum est aurum in quo infirmitas introuit in minera et eum commutauit, sicut infinitas intrat puerum nondum natum in uentre sue matris. Et ipsum est |
Et inquid Armenides: Non extimetis plumbum esse ex stagno neque ex aliquo corporum, neque est nisi aurum super quod intoriuit nocumentum in minera sua et mutauit ipsum, sicut ingreditur super infantes in uentre matris sue. Et est frater auri in omnibus dispositionibus suis, quoniam aurum est permanens et aurum est ponderosum et ipsum est ponderosum; et aurum est mutum et ipsum est mutum; et aurum spectat sub terra et aqua et aere et non mutatur, et ipsum similiter. |
| Ergo cum probare uolueris et discernere uerum a falso in plumbo, accipe testam et crema illud cum igne transuerso, ut faciunt figuli in parabsidibus vitreatis: tunc ipsumfiet album et fiet cerussa. Et si ignem adhuc ei dederis, fiet azrant. | Cum ergo uis experiri ipsum et probare ipsum, tunc adure ipsum in melentin [meletia B] cum igne conuersum, sicut faciunt de eo arte auctores albaantan [78]: albificatur enim et fitcerusa. Deinde si sit super ipsum ignis fortis, fit isregen [id est minium add B] [masculi -: om S]. [B add] [79] |
| [A59] Fama sui condimentum est quod accipias ex eo aliquam partem, quam liquefacias in cocleari ferreo, et pone super eum pondus viui argenti et postea in marmore plano pones et accipies pondus vnius eorum assi salis, quod soluas in duo tanta aceti acuti. Et deinde cola et da blumbo ad bibendum paulatim per molationem et siccationem, donec nigrum fiat. Postea in igne cremabis donec fiat album et postea lauabis eum a sale. Et operare cum eo, cum dei velle. | [om B Steele] Modus regiminis eius. Accipe de eo partem et funde ipsum in cocleari ferri et prohice in ipsum pondus ipsius de argento uiuo et pone ipsum in crucibulum. Et accipe pondus unius eorum de sale assato et solue ipsum in duplo sui de aceto forti et cola ipsum et imbibe cum eo plumbum, re post remcum contritioni et exsiccatione, donec denigretur . Adhure ergo ipsum cum igne donec albificetur. Et ablue ipsum a sale et utere ipso. |
| Sed si uolueris pone cum eo sal armoniacum et ipsum imbibas eis et erunt ualde bonum. | Et si uis pone cum eo salem armoniacum et imbibe cum utrisque. Veniet ultimum et saluum. |
| [A60] De calce plumbi. Alius modus valde bonus. Accipies de usrub uel unc [80] de unoquoque eorum quantum uolueris, et resolue in cocleari ferreo et cibi vnamquamque libram eius soluti usrub, duabus vnciis sulphuris et duabus libris arsenici, vnam de unc cibabis. Et moue illud cum ferro donec fiat terra nigra in vna hora, id est, subito. Et postea mola ipsum cum tantumdem salis in aceto et cum totum ebiberit, pones in ollula uitreata que sit ignis patiens, quem horis decem sub eo accendas donec exeat calx alba. | [om B Steele] Et modus aliud bonus. Accipe de plumbo aut stagno, de quocumque eorum uis, et liquefac ipsum in cocleari de ferro et ciba omnem libram ex eo cum est liquefactum duabus unciis sulfuris si est plumbum, et duabus unciis arsenici si est stagnum. Et moue ipsum cum ferro donec fiat terra nigra ex hora sua. Deinde tere iposum cum pondere suo de sale soluto in aceto forti. Cum ergo compleueris ipsum, pone ipsum in ollulam uitreatam tolerantem ignem, et acccende super ipsum ignem decem horis, donec egrediatur calx alba, cui non sit pars. |
| [81] [Ruska, G61:] Solve sal in duplo tantum acuti aceti, et accipe de limatura uzurub aut de limatura unt et mole paulatim, donec totum ebibatur. Et postea iacere facias in aceto, ut praediximus, et erit albus pulvis, id est cerussa, quod de usurub. | [Steele 69.] Et modus alius et ut tu soluas salem in duplo sui de aceto, et accipe plumbi aut stagni limaturam, et non cesses imbibere ipsum ex eo. Et tere ipsum donec bibat ipsum totum. Fac ergo ipsum morari in furno sicut premissum est. Exibit tibi album, si deus [potentia altissimi J] uoluerit. |
| Alius modus de calce plumbi. [22v] Opus albi, id est, ceruse, quod de sura [Ruska, G62:] accipias uel plumbi folia quantum uolueris, que suspendas in tenacula [82] in qua sint uvae [G | spat K] acide. Et abstrahes 20 diebus elapsis et rades eas, et quod ab eis raseris pones in cribro et cribres, et mundabis et facies ex azrans, quod uitri [vitro compone G] et figuli compositores [om G] uocant menton et acilipion [meoricio G]. Et quod cribatum fuerit ponetur in uase cum aqua, quam effundes et pones aliam aquam donec fiet clara. Postea in lateribus aut in tegulis pone [add G] ad solem: tunc ueniet ualde bonum et multum formosum. | [om B Steele] Ars ceruse ex eo [83]. Modus fundendi cerusam. Accipe de laminibus plumbi quantum uis et suspende in tenaliis [tenaculis J] in quibus sint uue facte acetose. Et extrahe omnibus 20ti diebus, deinde rade et accipe quod raditur ex eis, et ponatur in cribro et cribellet a fece sua, et fac ex hac fece isrengen, id est asarcon apud uitrarios et figulos. Et accipe [253v] illud quod cribellatum est de eo et pone in cusariaticum [84] aque et aliquantulum salis, et moueatur et fricetur. Deinde dimittatur donec resideat et eleuetur aqua, et coletur aqua ab eo. Et iteretur super ipsum aqua alia donec clarificetur. Deinde pone in latere aut tegula et pone in sole: veniet tibi ex meliore re. |
| Et fit etiam album de plumbi limatura, sicut minium [85] fit de limatura cupri. | Et quandoque fit ex limatura eius cerusa, sicut fit ex limatura eris zimar [zuzar J]. [Steele 70: om al] |
[Fin ed. Steele] |
|
| [Cap. 15 bis.] [A64] Ratio in uitro, quod est de partibus Mercurii. Ratio in uitro. Et est de partibus Mercurii, nescio quare sit hoc, nisi ideo quod recipit tincturam et colorem. Et etiam ipsum soluit ferrum et omnia dissoluit corpora. Facit etiam ea diffluere et dissoluere. | [om B] Sermo in uitro. Et est ex sectione Mercurii et uincens super naturam eius est frigus et siccitas. Verumtamen ispi posuerunt ipsum de sectione Mercurii et nescio quomodo fuit illud, nis propterea quod coloratur speciebus colorum et recipit tincturas et quia liquefac ferrum et omnia corpora et facit ea currere in fusione. |
| Sed in eo nichil probatus sum, nisi in gemmis, et quedam eorum nominabo, deo uolente. | Verum ego non probaui ex eo plusquam gemmas, et ego dicam ex eo secundum benedictionem dei et eius adiutorium. |
Tractatus de gemmis. |
|
| [A65] De colore iacintino. Opus gemme iacintine [iaguntinae G] rubee. Accipe uitrum quod adducitur de Lacrac [86], quod liquefacias in albot. Et cum solutum fuerit suppone vni dragme vnius grani pondus de illo lapide quod arabice dicitur sedine, latine amatistes [87] et postea uacuabis illud super quam formam uolueris et erit tale quale melior iacinctina totius mundi. | [om B] Ars gemme rubee iacintine. Accipe de uitro bono de Alharmitac [alkabaierach J] et funde ipsum in crucibulo. Cum ergo liquefit, prohice super dragmam ex eo pondus grani unius de seuida preparata, deinde [88] euacua ex ea super quamcumque formam uis et dimitte ipsam infrigidari: eueniet tibi ex nobilioribus iacinctis, si deus uoluerit. |
| [A66] [Cap. 16.] Gemma pallida. Opus gemme pallida. Accipe de uitro predicto quantum uolueris et resolue cum pauco salis alkali. Et cum solutum fuerit, pones sin eo pondus vnius grani de croco ferri condito 2qaqua atramenti, et si tibi placuerit de colore, bene erit. Sin autem, adhuc superaddas et erit palida et persimile iaguntie, deo uolente. | [om B] Modus lapidis citrini. Accipe uitro de Eracli bono et funde ipsum cum aliquantulo salis alkali. Cum ergo liquefit proice in ipso pondus grani unius ex zafarano de ferro preparato cum aqua atramenti. Si ergo placet tibi color eius, bene est. Et si non, adde super ipsum donec placeat. Exibit enim citrinum sicut iacinctus, si deus uoluerit. |
| [A67] [Cap. 17.] Gemma rubea. Fama gemme que dicitur rubinum. Resolues predictum uitrum ut prius et pones in pondus vnius grani de magmes dealbata condita et cum lapide assuris mineralis [G | spat K] soluto in aqua aluminis, et probabis paulatim: si fuerit eius color quasi nubis, bene erit. Et si non, facias idem donec bene coloratur, deo uolente. | [om B] Modus gemme saphirine. Liquefac uitrum de Alayrac [89] sicut premissum est, et proice in ipsum quartum grani unius de magnesia albificata preparata cum azulo minerali soluto cum aqua aluminis, et considera horam post horam: eueniet tibi color eius nebulosus bonus. Et si non itera super ipsum donplaceat tibi color eius. |
| [A68] [Cap. 18.] Gemma smaragdina. Fama gemme que dicitur viridis smaragdine. Soluis ut diximus et pones super eum pondus grani de assimar et dehennec [azimar et hemet G] paulatim solutos donec color placeat, deo uolente. Finit de gemmis vitreis. | [om B] Modus gemme uiridis smaragdine [zaphorini J]. Liquefac uitrum secundum modum predictum et proice super ipsum granum ex zimar et dehenici [90] solutorum, re post rem donec placeat tibi color eius. |
| Iam impleuimus nostras intentiones [rationes G] super corpora et spiritus et sales acutas conditas et restat ut nominemus quod restat et collegimus de Incot codiet [91] de condimento lapidum et de compositionibus uelocibus quod utile est discipulis egentibus, maius opus componentibus. | De regimine lapidum ad complementum elixir [rubr B]. Iam finitus est sermo noster super corpora et spiritus et sales acutos preparatos. Et remanet nobis ut dicamus illud quod elegimus ex opere, in regimine lapidum et compositionibus festinantibus, ea in quo sunt iuuamenta et adiutorium querentibus super regimen ad faciendum ecsir, cum auxilio dei sublimis. |
| [Cap. 19.] De preparatione calk, quod est genus gipsi. Capitulum in condimento de alkalc [92]. Accipe de foliatum album |
Capitulum uel regimen talc. Accipe de talc [93] laminoso albo quantum uis et tere ipsum donec scindatur totum. Deinde liga ipsum in panno lineo mundo spisso et uade ad ollam figuli uitreatam et proice in eam fabas secundum mensuram sufficientie. Et sint fabe sicce, et submerge eas in aqua, et eleua eam super ignem, et suspende pannum cum talch super uaporem fabarum, donec uideas ipsum iam detinuisse. |
| Et dimittas per horam vnam et postea extrahe et accipe discum uitreatum et solue ligamentum. Et proicias in eo ginges [gurges G] secundum quam uolueris quantitatem et postea frica fortiter cum manu, donec nichil in disco remaneat de alcalc, nisi totum solutum fuerit. Et collige tunc inter tuas manus illud quod factum fuerit in fundo disci quasi viuum argentum. | Dimitte ergo ipsum in ea, deinde extrahe ipsum et uade ad scutellam alcimatam et solue in ea ligaturam. Et funde in ipsum lapillos secundum mensuram que uideris, deinde frica eos fricatione bona forti, donec non remaneat in eo de talc aliquid, quod non euanescat totum inter manus tuas et fiat in fundo scutelle [clarum add J] sicut argentum uiuum. |
| Et si posueris in fundo parum aque fabarum donec pannus in eas submergatur et ipsum altalc soluatur, tunc descendet in fundo disci sicut argentum uiuum. Ergo cum ita videris, colabis aquam ab eo paulatim donec clartum id uideas, et postea sicca eum et conserua eum, quia est sicut calx. | Et si posueris in ipso aliquid de aqua fabarum uel submergas [255r] in ea pannum hora qua fricas ipsum in scutella et fundas super manum tuam et super pannum hora post horam ex aqua olle in scutella, donec dissoluatur talc totum in ea et resideat in fundo scutelle simile argento uiuum [tuo J], erit bonum. Cum ergo uideris illud, colabis ab eo aquam paulatim donec accipias eam claram. Deinde exsicca eam et subleua ipsum simile calci. |
| Postea sume de eo partem aliquam et tantumdem uiui argenti exaltati uel coagulati et tantum salis armoniaci soluti quantum utrumque, et moles cum aqua salis armoniaci donec commisceatur alteri. Et postea collige in olla uitreata et liga bene caput eius et sub terra pone in loco humido per 7 dies: tunc inuenies eum solutum. Tunc circumda ollam cinere et da ignem ei lenem donec coaguletur sicut sepum. | Deinde accipe de eo partem et de argento uiuo congelato aut sublimato equale ei et equale utrisque de sale armoniaco soluto, cum quo tere totum rem post rem, donec ingrediatur unum eorum in alterum. Deinde aggrega totum in carorati [94] et stringe caput eius in sole et sepeli eam in loco rorido septem diebus: nam tu inuenies illud aquam solutam. Coagola ergo illud in olla cum cinere, sub qua accendes accensione leni. Deinde coaguletur simile adipi. |
| Tunc pondus obulati [albelati G] vnius super dragmas 10 alkali pones et mutatur in argentum, deo uolente. | De quo prohicias karatam super decem dragmas stagni et faciet ipsum stare argentum, si deus uoluerit. |
| De eodem alio modo. Aliud ualde bonum. Accipies de sale alkali substrati [suprascripti G] et eum in aliquo budello solue. Et postea solue de alkalk aliquam partem, illius inquam quod solutum est in aqua fabarum, et tantumdem arsenici dealbati uel exaltati et moles cum hac [23r] aqua et sicca cum sole aliquotiens aut super cinerem calidum donec fiat sepum in mollicie et humiditate. Et pone in uase uitreato donec soluatur quasi cera. | Aliud mirabile. Accipe de sale alkali extracto duas partes et solue ipsum in uiscere. Deinde accipe partem unam ex talce multum [oleum J] exsiccatum cum aqua fabarum et equale ei de arsenico albificato aut sublimato. Tere ergo utrumque cum hac aqua. Exsicca illud multotiens in sole [add J] aut super cinerem calefactum, donec uideas illud iam factum simile sepo ex humiditate sua et sua uiscositate. Pone ergo ipsum in uase uitreato et suffla super ipsum cum igne donec liquefiat simile cere. |
