Respuesta breve
Esta publicación ofrece una lectura histórica y documental del tema indicado en su título, a partir del contenido original conservado en esta página.
¿Qué documenta esta publicación?
El texto reúne testimonios, conceptos, autores, obras o contextos relacionados con la historia de la alquimia. La transcripción y el contenido histórico original se mantienen íntegros.
Autor, fuentes y actualización
Autor y responsable editorial: Miguel López Pérez. Las referencias y fuentes se encuentran en el texto original cuando se indican. Capa de orientación SEO e IA añadida el 3 de octubre de 2026.
Conclusión
Esta entrada debe leerse como material histórico y educativo. Para ampliar el contexto, consulta las guías y artículos relacionados enlazados en el sitio.
¿Qué papel tuvo Francisco de Costa?
Francisco de Costa fue el mercader de Barcelona que efectuó, en nombre del obispo de Vic, los pagos a Mateu de Suria por la elaboración de aguardiente. El acta notarial del 29 de diciembre de 1321 conserva su intervención como intermediario económico.
¿Qué revela el documento?
La escritura muestra que la destilación medieval dependía de contratos, pagos y redes de patronazgo. No es una receta: es una fuente primaria sobre la financiación y la organización de un encargo técnico.
| Persona | Función | Dato |
|---|---|---|
| Francisco de Costa | Mercader y pagador | Actúa en nombre del obispo |
| Mateu de Suria | Cirujano y elaborador | Recibe 150 sueldos y gastos |
| Berenguer de Saguàrdia | Obispo de Vic | Encarga el aguardiente |
Actualización editorial: 1 de octubre de 2026. Se añade contexto y una tabla de lectura, manteniendo la transcripción del acta.
Francisco de Costa, mercader de Barcelona, pagó en nombre del obispo de Vic Berenguer de Saguàrdia, a Mateu de Suria (fl. 1302 – 1321), [físico-]cirujano de Barcelona, 150 sueldos b. que le paga anualmente de pensión por Navidad y 106 sueldos y 4 dineros b. más por los gastos que ha tenido en la elaboración de una aguardiente para el prelado. 29 de diciembre de 1321.
«Sit omnibus notum quo ego, magister Matheus Suria, cirurgicus, civis Barchinone, confiteor et recognosco vobis, Ffrancisco de Costa, mercatori, civi Barchinone, quod solvistis michi de presenti, bene et plenarie, ad voluntatem meam, centum quinquaginta solidos monete Barchinonense de terno quod dominus Berengarius, miseracione divina Vicensis episcopus, michi donat pro provisione qualibet anno in ffesto Nathalis Domini prout in quadam carta pergamenea sigillo eiusdem cereo pedenti sigillata plenius continetur. Item, solvistis michi centum sex solidos et quatuor denarios quos ego dedi et expendi in aliquibus rebus utilibus et necessariis in illa aqua ardent[i] quam ego feci ad opus dicti domini episcopi Vicensis. Et quas peccunie quantitates supradictas dictus dominus episcopus michi per vos tradi et solvi mandavit. Unde renunciando excepcioni non numerate et non solute peccunie et doli, ffacio dicto domino episcopo et vobis, nomine eiusdem, de predictis omnibus peccunie quantitatibus michi a vobis solutis bonum et perpetuum finem et pactum de non petendo sicut melius dici et intelligi potest ad salvamentum et bonum intellectum vestri et vestrorum, promittens vobis et notario infrascripto, tanquam publice persone a me legitime stipulanti ac paciscenti pro dicto domino episcopo, quod super predictis nunquam contraveniam vos vel vestros vel dictum dominum episcopum in iudicio vel extra iudicium. Actum est hoc quarto kalendas ianuarii anno Domini .M.CCC. vicesimo secundo. — Sig+num magistri Mathei de Suria predicti, qui hec firmo. — Testes huius rei sunt: Petrus de Turri et Jacobus de Furno. — Sig+num Ffrancisci de Turri, notarii publici Barchinone, qui hec scribi, fecit et clausit. — [Revers:] De maestre Matheu. .CL. sous per la penció, et per aygua ardent .CVI. sous .IIII. diners».
Documento:
Vic – Arxiu i Biblioteca Episcopal de Vic – Arxiu Capitular de Vic – Documents històrics, calaix 7, núm. 824
Transcripción en Gudiol, Josep, «Aygardent», Catalana, any I, 1/8 (1918), 198:

Enlace: https://medcat.sciencia.cat/ca/medcat?doc=659
Diccionario de la alquimia en España – H
¿Qué es el Diccionario de la alquimia en España – H? Esta entrada funciona como…
Bifolium Metallicum, esto es: la doble hoja metálica de Pantaleonis
Pantaleonis Bifolium Metallicum, das ist: Metallisches Zweyblat. Deutsches Theatrum Chemicum. Volumen 2, 313-380 Respuesta breve…
Alquimia práctica: Cómo preparar el oro en la vía de las amalgamas
Qué documenta esta entrada Esta entrada presenta un testimonio histórico de la alquimia europea sobre…
Examen Alchymisticum, o prueba alquímica de Pantaleonis
Respuesta breve Examen Alchymisticum, atribuido a Pantaleón, es un tratado de 1676 que expone las…
Johann Joachim Becher: Pantaleon delarvatus
Respuesta breve Pantaleon delarvatus es una crítica polémica vinculada a Johann Joachim Becher que cuestiona…
Tumulus Hermetis Apertus, o: la tumba hermética abierta de Pantaleonis
Respuesta breve Tumulus Hermetis Apertus atribuido a Franz Gassmann, bajo el seudónimo de Pantaleón, documenta…
Conclusión
El papel de Francisco de Costa permite ver la alquimia y la destilación desde su dimensión económica: intermediarios, pagos y patronazgo fueron tan necesarios como los conocimientos técnicos.
Bibliografía y fuentes
- Acta notarial de Barcelona, 29 de diciembre de 1321, transcrita en la entrada.
- Referencias archivísticas y bibliografía del texto original.
- Estudios sobre comercio y destilación en la Corona de Aragón.
