¿Qué documenta Francisco de Torre?
Francisco de Torre, notario de Barcelona, redactó el acta en la que Mateu de Suria reconoce haber cobrado por elaborar aguardiente para el obispo de Vic. El documento, fechado el 29 de diciembre de 1321, vincula una operación de destilación con pagos, contratos y redes profesionales.
¿Por qué interesa a la historia de la alquimia?
La escritura notarial permite estudiar la destilación como actividad económica y técnica. No es una receta ni una recomendación: es una fuente primaria sobre quién encargaba el producto, quién lo elaboraba y cómo se pagaba.
| Persona | Función | Dato del documento |
|---|---|---|
| Francisco de Torre | Notario | Da fe del acuerdo |
| Mateu de Suria | Cirujano y elaborador | Recibe pagos y gastos |
| Berenguer de Saguàrdia | Obispo de Vic | Destinatario del aguardiente |
Actualización editorial: 1 de octubre de 2026. Se añade una síntesis de lectura y se conserva la transcripción jurídica original.
Francisco de Torre, notario de Barcelona, firmó el acta notarial donde Mateu de Suria (fl. 1302 – 1321) – como otorgante, [físico-]cirujano de Barcelona, reconoce haber cobrado de Francisco de Costa, mercader de Barcelona, en nombre del obispo de Vic Berenguer de Saguàrdia, 150 sueldos b. que este último le paga anualmente de pensión por Navidad y 106 sueldos y 4 dineros b. más por los gastos que ha tenido en la elaboración de una aguardiente para el prelado. 29 de diciembre de 1321.
«Sit omnibus notum quo ego, magister Matheus Suria, cirurgicus, civis Barchinone, confiteor et recognosco vobis, Ffrancisco de Costa, mercatori, civi Barchinone, quod solvistis michi de presenti, bene et plenarie, ad voluntatem meam, centum quinquaginta solidos monete Barchinonense de terno quod dominus Berengarius, miseracione divina Vicensis episcopus, michi donat pro provisione qualibet anno in ffesto Nathalis Domini prout in quadam carta pergamenea sigillo eiusdem cereo pedenti sigillata plenius continetur. Item, solvistis michi centum sex solidos et quatuor denarios quos ego dedi et expendi in aliquibus rebus utilibus et necessariis in illa aqua ardent[i] quam ego feci ad opus dicti domini episcopi Vicensis. Et quas peccunie quantitates supradictas dictus dominus episcopus michi per vos tradi et solvi mandavit. Unde renunciando excepcioni non numerate et non solute peccunie et doli, ffacio dicto domino episcopo et vobis, nomine eiusdem, de predictis omnibus peccunie quantitatibus michi a vobis solutis bonum et perpetuum finem et pactum de non petendo sicut melius dici et intelligi potest ad salvamentum et bonum intellectum vestri et vestrorum, promittens vobis et notario infrascripto, tanquam publice persone a me legitime stipulanti ac paciscenti pro dicto domino episcopo, quod super predictis nunquam contraveniam vos vel vestros vel dictum dominum episcopum in iudicio vel extra iudicium. Actum est hoc quarto kalendas ianuarii anno Domini .M.CCC. vicesimo secundo. — Sig+num magistri Mathei de Suria predicti, qui hec firmo. — Testes huius rei sunt: Petrus de Turri et Jacobus de Furno. — Sig+num Ffrancisci de Turri, notarii publici Barchinone, qui hec scribi, fecit et clausit. — [Revers:] De maestre Matheu. .CL. sous per la penció, et per aygua ardent .CVI. sous .IIII. diners».
Documento:
Vic – Arxiu i Biblioteca Episcopal de Vic – Arxiu Capitular de Vic – Documents històrics, calaix 7, núm. 824
Transcripción en Gudiol, Josep, «Aygardent», Catalana, any I, 1/8 (1918), 198:

Enlace: https://medcat.sciencia.cat/ca/medcat?doc=659
Diccionario de la alquimia en España – H
¿Qué es el Diccionario de la alquimia en España – H? Esta entrada funciona como…
Bifolium Metallicum, esto es: la doble hoja metálica de Pantaleonis
Pantaleonis Bifolium Metallicum, das ist: Metallisches Zweyblat. Deutsches Theatrum Chemicum. Volumen 2, 313-380 Respuesta breve…
Alquimia práctica: Cómo preparar el oro en la vía de las amalgamas
Vamos a desvelar un pequeño detalle que nos facilitará mucho un paso muy importante. Se…
Examen Alchymisticum, o prueba alquímica de Pantaleonis
Respuesta breve Examen Alchymisticum, atribuido a Pantaleón, es un tratado de 1676 que expone las…
Johann Joachim Becher: Pantaleon delarvatus
Respuesta breve Pantaleon delarvatus es una crítica polémica vinculada a Johann Joachim Becher que cuestiona…
Tumulus Hermetis Apertus, o: la tumba hermética abierta de Pantaleonis
Respuesta breve Tumulus Hermetis Apertus atribuido a Franz Gassmann, bajo el seudónimo de Pantaleón, documenta…
Conclusión
El acta de Francisco de Torre muestra que la historia de la alquimia también se encuentra en documentos notariales: pagos, encargos y oficios explican cómo se practicaba la destilación en la sociedad medieval.
Bibliografía y fuentes
- Acta notarial de Barcelona, 29 de diciembre de 1321, transcrita en la entrada.
- Archivo y referencias documentales citadas en el texto original.
- Estudios sobre aguardiente, boticas y destilación en la Corona de Aragón.
